fimm textar um lýðræði og fleira

1 tillaga  2 almenn hugleiðing um yfirboðara  3 máttarstólpar lýðræðisins  4 hugleiðing um orðafar  5 fáein orð um hugarfar

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 

tillaga    mín er um nýtt orð yfir það sem á íslensku hefur verið kallað stjórnarskrá síðan árið 1830  en þessi óheppilega þýðing orðsins konstitúsjón birtist fyrst á prenti í heimsfréttapistli  tímaritsins skírnis það ár  44 árum síðar færði danakóngur þjóðinni stjórnarskrá - að gjöf  bæði nafn plaggsins og gefandinn skjóta skökku við  konstitúsjón á að vera sköpulag stjórnarhátta sem taka við af kóngi  um leið og hann er settur frá völdum  jafnvel hálshöggvinn í nafni draumsins um vald án valdhafa  eins og lýðræði hefur verið nefnt  skráning kóngsins sjálfs á takmörkun eigin valda er annar hlutur  og má vel heita stjórnarskrá eða konungsgabb fyrir mér  á meðan við höfum þetta konunglega nafn um sköpulag lýðræðislegra stjórnhátta verður  hér fátt um raunverulega frelsissinna  það hefur reynslan sannað - jafnvel eftir 1995 þegar við þó fengum vel þokkalega lýðræðisstjórnarskrá  stjórnmálamönnum gengur ekki rétt vel að taka mark á því plaggi  og grundvallarhugmyndir þess njóta enn ekki skilnings  hvorki hjá valdamönnum né stjórnarandstöðufólki  lýðræðisleg konstitúsjón á að ráða andspænis öðrum lögum  og andspænis dyntum valdsmanna  það er grundvallaratriði  einu sinni var hér stofnun sem hét lögrétta - hún er nú horfin  en orðið mætti vekja til nýs lífs og hafa það um konstitúsjónina okkar nýju  þá mætti fara að tala um lögrétta stjórnarhætti og lögrétt vald  til aðgreiningar frá geðþóttavaldi sem hér er ennþá tíðkað um of  og umboðsmaður alþingis gæti þá heitið lögréttumaður  því vitaskuld er það embætti rekið í umboði stjórnarskrárinnar (lögréttu)  fremur en alþingis  og við konstitúsjónalistarnir yrðum kallaðir lögréttusinnar    17 12 2002 heyri ég í útvarpsþætti að ötull talsmaður sérréttindasinna - sigurður líndal - hefur ekki bara verið að smíða nýja stjórnarskrá handa færeyingum heldur líka nýtt orð handa okkur hér innan lands  réttindafíkla kallar hann þá sem halda fast á lögréttum jafnræðissjónarmiðum  gott ef þessi napóleon norður atlantshafsins telur þau sjónarmið svona háskalega vanabindandi     sérréttindafíklar eru þekktir úr mannkynssögunni og veikindi þeirra bitna jafnt á flestum okkar  eftir nýstárlega sjúkdómsgreiningu sigurðar er ljóst að munurinn á hópunum tveim  - réttindafíklum og sérréttindafíklum -  felst í mismunandi orðalagi um svipuð veikindi jóns og séra jóns   svo vitnað sé til gamals orðtækis  vonandi er beigur sigurðar á rökum reistur  og sigurður er raunar ekki fyrsti heimspekingurinn sem telur að mannsandinn sé veikindi í efninu  enda jafn frjáls að hugsun sinni og þó hún sé frá öðrum komin þökk sé réttindafíklum fyrri alda    júlí 1994 - des 2002                                                           til baka áfram                     almenn hugleiðing um yfirboðara (diktatora)    það er einkenni á frumstæðum þjóðum hversu barngóðar þær eru  þær dekra við þegna sína fyrstu fimm árin  þetta dekur á fyrstu mótunarárunum og miskunnarlaus harka upp úr  því gæti verið lykillinn að öflugum persónuleika og þrautseigju svo margra afburða sona og dætra frumstæðra þjóða  en hverjum kosti fylgir jafnan ókostur  frægt er að frumstæðar og andlega vanþróaðar þjóðir eru fjarskalega  veikar fyrir hverslags yfirboðurum  sagt hefur verið að valdatíð sjáseskús rúmeníuforseta hafi verið ein  samfelld fimm ára afmælisveisla hans sjálfs  og það sama má segja um stalín hitler mússólíní og frankó  vanþroski þjóðanna sem þeir voru að stjórna fann - amk um tíma - einhvern samhljóm við hið bernska hugarfar yfirboðarans  því valdsýkin sem til þarf í einn diktator slævist í öllu normölu fólki  strax á sjötta og sjöunda aldursári  þá hætta flest börn að stjórna foreldrum sínum og eldri systkinum  en að þessu leyti hefur yfirboðarinn staðnað í fimm ára afmælinu sínu  og frumstæðar þjóðir eru svo barngóðar að þær ganga í gildruna  eins þó kosningaréttur hafi verið innleiddur hjá þeim  svoleiðis þjóðir vilja helst ekki stjórnendur sem gera má kröfur til  þær eru - ef svo má segja - of barngóðar til að framfylgja fullveðja lýðræðisskipulagi  en þegar vanþroskaður yfirboðari hefur á annað borð náð að melda sig  inn í móðurhjarta flokks eða jafnvel þjóðar má þekkja hann á kosningaútkomunni í formannskjöri  þar hlýtur hann þetta 93-98% atkvæða - sovéska kosningu  eftir það leyfist honum hvaðeina sem er látið eftir 5 ára strákum  auk þeirra davíðs oddssonar og halldórs ásgrímssonar hafa fyrri leiðtogar margir notið þessarar sérstöku barnaverndar - bjarni ben  ólafur thors  steingrímur hermannsson  hermann jónasson  emil jónsson  lúðvík jósepsson og fleiri forystupiltar á fimm ára deildinni  það ætti semsé að vera úrelt klisja að líkja alþingi við leikhús  þetta er fimm ára deildin á barnaheimili  þar sitja nú 12 uppáhalds dekurbörn þjóðarinnar (davíð halldór ofl)  undir verndarvæng amk 31 fóstru (alþingismanna)  hvergi á byggðu bóli er öryggi krakkanna fullkomnara  yfirboðaragæskan veitir okkur líka eins konar þögult fyrirheit um foreldravald yfir diktatornum bara ef við ræðum vandann ekki nánar  fyrir nokkru stóð forsætisráðherra upp við alþingisumræður vegna  geirfinnsmála og lét í ljósi þá skoðun að dómsmorð hefðu verið nokkuð algeng hér á landi  bravó -  sagði þá þingheimur allur en enginn spurði hvers vegna ráðherrann hefði ekki haft orð á þessu fyrr  sömu mál höfðu þó verið til umræðu í heilan áratug  engum kom til hugar að spyrja manninn eins og hann væri - eða hefði  nokkurn tíma verið - fullveðja og lögráða persóna  um svipað leyti vakti ráðherrann athygli á því í sjónvarpsviðtali um  gagnagrunnsmálið að sjúkraskýrslur almennings lægju eins og hráviði  fyrir hunda og manna fótum hjá sjúkrasamlagi reykjavíkur  orð hans voru þung og menn trúðu þeim - ekki síst vegna þess að davíð oddsson fyrrum yfirmaður hjá sjúkrasamlagi reykjavíkur talaði  en það spurði enginn hvers vegna hann hefði þagað þunnu hljóði á  meðan hann bar sjálfur ábyrgð á þessu löglausa ráðslagi  nei - þannig talar fóstran ekki til uppáhalds fimmárans síns  og þannig talar íslenskur fréttamaður heldur ekki til rétt skapaðs yfirboðara því allir vita að hann er hvorki ábyrgur orða sinna né gerða  hann bara ræður  og ræður meðal annars í krafti þess að engin gagnrýni á hann er hugsanleg nema pólitískir brandarar sem geta virst mjög beittir í ríkjum sem lúta yfirboðurum   en sá sem unnið hefur með andófsmönnum í austantjaldslandi veit þó að þessi kímni er jafn gagnslaus og hún er yfirborðsleg því í raun og veru er þetta arfur frá gamansemi hirðfíflanna  sem á dögum konungveldisins höfðu leyfi einvalds síns til að dansa á  hnísfsgg sannleikans með brandara sína  með þessu móti urðu heilu þjóðirnar að hirðfíflum yfirboðara sinna  en hlutlæg gagnrýni öllu fjær en áður  þó getur farið svo á endanum að yfirboðarinn standi sjálfur uppi sem  meinlaus pólitískur brandari  það henti austantjaldsyfirboðarana í flauelsmjúkri byltingu árið 1989  fólk bara kom út á göturnar og hringlaði húslyklakippunni sinni til að  láta vita um að það ætti sig sjálft og yfirboðarinn væri tímaskekkja  það skildu flestir yfirboðarar þessara landa strax  öðrum þurfti - því miður - að slátra með óvægnari hætti    forsætisráðherra vill  - eðlilega - skerða vald dómara sem hafa annan skilning á jafnræði en hann hefur sjálfur og hann ætlar því að viðhalda konunglegu steinbítstaki framkvæmdavaldsins á dómsvaldinu    en fyrir því er mjög löng hefð á þessum slóðum - almælt var til dæmis að lúðvík fjórtándi hefði á sínum tíma gengið aftur hér norður frá undir nafni jónasar frá hriflu (sem einhverra hluta vegna hefur orðið að tákni yfirboðarans í íslenskum stjórnmálum þó hann væri bara eins og aðrir sem hér ráða)       en það er bæði stjórnkænska og hugmyndaleysi hjá davíð að halda í yfirboðarastíl jónasar og annarra fyrirrennara sinna því lúðvík fjórtándi bjó í þeim öllum jafnt        furða er það á hinn bóginn hvernig davíð oddsyni enn líðst að telja sig  frjálshyggjumann um leið og hann stjórnar kjósendum sínum í þessum konunglega rokokkóstíl    afsakanir hans fyrir þeim barnalega makkíavellisma eru vitaskuld þær að hann er seinasti forsætisráðherrann sem kom til valda undir gömlu stjórnarskránni - að hann er mótaður í lögfræðideild háskóla íslands á fljúgandi hrörnunarskeiði þeirrar stofnunar     auk þess sem hann hefur næma pólitíska þefvísi á lífseiga yfirboðarahollustu eldra fólks og sofandahátt þeirra yngri gagnvart innviðum lýðræðisins - og til  að forðast áhrif evrópuréttarfarsins verður hann að loka á alla umræðu um evrópubandalagið    því til áréttingar má hér rifja upp nær hálfs áratugs gamla hugleiðingu    sem skrifuð var í desember árið 1997 - um þær öldungis sérstöku aðstæður sem enn þann dag í dag eru að bjóðast íslenskum stjórnanda af yfirboðaragerðinni       anno 1783 voru uppi eldar í lakagígum og þeim eldum fylgdi á næstu árum loftmóða sem lagðist yfir jörðina alla - ekki hvað síst suður um evrópu - svo kornuppskera í frakklandi var stöðugt að rýrna en kornverð hækkaði að sama skapi þarlendis    árið 1789 gerði franskur múgur síðan uppreisn vegna kornverðsins og sú uppreisn varð að félagslegu stórgosi sem hlaut á endanum nafnið franska stjórnarbyltingin - en hún bar fram til sigurs hugmyndir sem urðu þegar frá leið grundvöllur nútíma lýðræðis    frjálsræði jafnræði bróðurþel heimtaði byltingin    og þannig skapaði hún réttarríkið í evrópu    þegar hugmyndir borgaralegs réttarríkis bárust svo hingað norður á upprunalega gossvæðið kom það í ljós að lakagígir höfðu haft öldungis gagnstæð áhrif næsta nágrennií sínu    undir svartasta gosmekkinum stráféll bæði fólk og fénaður    þá sem eftir lifðu var svo auðvelt að hanskast með að íslenskar búðarlokur og fógetar á vegum danska valdsins höfðu náðuga daga við lítinn sem engan uppsteit lýðsins    í hrjóstrunum norður hér var ekki jarðvegur fyrir hugmyndir um raunverulegt jafnræði     og svo er enn    það er eins og frönsku stjórnarbyltingunni vilji ganga seint að greiða íslandi ljósmóðurtoll nútímans í evrópu    en væri ég nú að dósera á frönsku suður í frakklandi mundi ég að sjálfsögðu aldrei minnast á grundvallaratriði réttarríkisins    þau eru öllum þar ljós og bilanir í réttvísi eru þar slys og undantekningar en ekki regla eins og hér - en réttarfarslega séð erum við enn ekki komin út úr móðuharðindunum    því er nú verr og miður    það er hvorki gott né illt umtal að segja þetta upphátt á almannfæri    það er einfaldlega tal um staðreyndir    þessar staðreyndir útskýra brestina sem við blasa í grundvelli nútímans hér á landi    þess vegna hef ég orð á þeim en ég er ekki að afsaka neitt heldur    það má aldrei gera    látum okkur bara hafa það að tala hreinskilnislega við rugludallana sem eru að stjórna okkur hér og segjum þeim að nú gangi ekki lengur að stjórna með tómum afsökunum    það er ekki seinna vænna að byggja sjálfar undirstöðurnar    en réttarríkið er undirstaða allrar varanlegrar velferðar    þau skilaboð lét tilraun ráðstjórnarskipulagsins eftir í rústum sínum    vissulega eru almenn mannréttindi að skjóta upp kolli í dómskerfinu    það var  til að mynda ánægjulegt að lesa um dóm hæstaréttar íslands í máli réttvísinnar gegn hrafni jökulssyni ritstjóra á dögunum en þar skrifar sá hái dómur - líklega í fyrsta sinn - þann grundvallarskilning á tjáningarfrelsinu að það sé rétturinn til að segja hug sinn eftir bestu vitund jafnvel þó í hlut eigi opinber starfsmaður    og sú djarfa hugsun réttarins er studd þeim góðu rökum að við - allur almenningur - eigum kröfu á því að heyra sjónarmið sem flestra    það er verulega lýðræðislegur tónn í þeim dómi    en hann er nýmæli hér um slóðir seint á árinu 1997    208 árum eftir atburðina í frakklandi 1789    nýlegur stjórnvaldsúrskurður þessa sama dómstóls í máli sævars sísíelskís vitnar á hinn bóginn um það að hingað er enn ekki kominn sá lýðræðislegi skilningur að dómsvaldið eigi að vera sjálfstætt en ekki bara senditík framkvæmdarvaldsins    við afgreiðslu sísíelskímálsins skiptu dómararnir um föt    lögðu frá sér dómaraskykkjurnar og íklæddust flíkum framkvæmdar- valds til að geta skorið úr um eigin sök eða sýknu    þessi tvö andstæðu dæmi um nýleg störf réttarins má vonandi túlka sem eindreginn vilja en takmarkaða getu þessa hóps til lýðræðislegra starfshátta    það er eins og aldrei hafi staðið til að uppgötva nema eitt grundvallarprinsíp lýðræðisins í einu    þennan (og annan) hægagang í maskínu réttaröryggisins hér má rekja til takmakana sem lögfræðingar okkar eru háðir vegna menntunar í lokuðum heimi þar sem fræðileg gagnrýni er af skornum skammti - en þeir sem þannig menntast    verða að sönnu færir um að ganga bæði og tyggja í einu þó þeir ráði ekki við að hugsa mjög skýrt á meðan    lögfræðingar okkar kunna - sumir hverjir - að klífa hæstu metorðastiga og maulað geta þeir afurðirnar af því príli    en öll hugsun um jafnræði og bróðurþel er þeim flestum - enn sem komið er - ofvaxin    enda hafa þeir viðurværi sitt af öðru         það liðu því nærri fimmtán ár frá því að fullveðja kröfur um tjáningarfrelsi voru fyrst orðaðar fyrir íslenskum dómi (1983) þangað til hæstiréttur íslands kvað af eigin rammleik upp úr með réttmæti þeirrar hugsunar og vísast þurfa nú önnur    fimmtán ár að líða þangað til rétturinn uppgötvar að fullt réttaröryggi þegnanna    er meðal annars fólgið í því að dómstólar starfi óháðir framkvæmdavaldinu    með því vinnulagi réttarins mundi það taka aldir að framfylgja öllum grundvallaratriðum lýðræðisins og koma þeim í daglegt brúk       þessi texti var skrifaður fyrir hálfum áratug    samt er forsætisráðherrann enn að kúga dómsvaldið undir miðaldafræði sín um forréttindi yfirboðarans     við átakanlegar vinsældir kjósenda sinna og fremur léttvæga gagnrýni andstöðunnar    en andstaðan sem davíð nú býr við hrekkur af honum eins og vatn af gæs    því hún er lítið annað en pólitískir brandarar líkt og tíðkaðir voru um    hliðstæða yfirboðara fyrir austant tjald meðan þeir enn fengu að líta á þjóðir sínar eins og þær væru bara hirðfífl    því ástandi lauk að vísu - eins og fyrr sagði - hægt og skyndilega árið 1989    sem bendir til þess að yfirboðarar þurfi svosem hvergi að verða eilífir    hvenær sem komið verður að okkur með þann einfalda skilning    því vel má hugsa sér að hérlendar aðstæður leyfi ekki raunverulegar breytingar í lýðræðisátt fyrr en einhverjum andstöðuforingjum tekst að gera sig trúverðuga á þessu sviði        enn sem komið er hefur þetta ekki tekist    það er svo augljóst hvað andstöðuforystuna er að dreyma í hugmyndaleysinu og áræðniskreppunni   þau dreymir um að verða nýir yfirboðarar - bara duggunarlítið öðruvísi     eins og kónginum hefði verið skipt út fyrir dragdrottningu                                                                                                            01.10.2001-16.11.2002                                               áfram                       máttarstólpar lýðræðisins  eins og franska byltingin skilgreindi þá    eru þrennir - frjálsræði jafnræði og bróðurþel  eins og frökkum sómir er grundvöllurinn settur fram í þríeinu klassísku formi þar sem frjálsræðið er tesan jafnræðið antítesan og bróðurþelið syntesan eða niðurstaðan  enda trúa menn því að bróðurþel dafni ekki við önnur skilyrði en þau  að andstæðurnar á milli frjálsræðis og jafnræðis hafi verið leystar með farsælum hætti  það heitir lýðræði þegar ekkert takmarkar frjálsræðið nema jafnræðisreglan og ekkert takmarkar jafnræðið nema frjálsræðisreglan  en bróðurþel dafnar    í mannlegu eðli eru á hinn bóginn aðrir máttarstólpar  eigingirni ásælni og valdafýkn  þessar rótgrónu eigindir okkar hafa kallað á fyrr nefndar þrjár grundvallarreglur lýðræðisins  til þess að tryggja siðmenntað þjóðfélag  önnur trygging fyrir bærilegu samfélagi manna hefur enn ekki fundist og því má segja að lýðræðið sé andsnúið vissum eðlisþáttum manneskjunnar og bæli þá niður í nafni bróðurþelsins  sem engri kjötætu er náttúrlega eðlislægt  þetta gerir það að verkum að sífellt þarf að standa vörð um lýðræðið  sé það ekki gert brestur á svartnætti mannlegs eðlis - eigingirni ásælni  og kúgun ráðamanna á öllum almenningi  sérlega þeim sem enga dugandi talsmenn hafa  barbarisminn tekur aftur völdin  úr bréfi til landlæknis  01.08.2000    áfram                 hugleiðing um orðafar skilaboð til þingmanna og ráðherra    heiðruðu valdamenn  í gærkvöldi voru umræður á alþingi um svokallaða stefnuræðu forsætisráðherrans  allir ræðuskörungarnir þurftu að minnast á kjör gamla fólksins og öryrkjanna  þá voru notuð skrauthvörf eins og “lítilmagnar” og “þeir sem minnst mega sín”  nú er það svo að hvorki öryrkjar né gamalmenni hafa sjálf neitt um kjör sín að segja  þau eru án samningsréttar um peningalega hagi sína  eins og hverjir aðrir paríar  það eruð þið - löggjafar- og framkvæmdavaldsmennin - sem ákvarðið  lífsviðurværi þeirra í bráð og lengd en ykkar kjör eru síðan ákvörðuð  af kjaradómi sem þiggur laun sín frá ykkur sjálfum  kjör gamalmenna og öryrkja eru semsé komin undir mætti og vilja  ykkar en ekki krafti þeirra sjálfra  verðskuldi einhverjir lítilmagnatitilinn í þessu samhengi eruð það þið  það eruð þið sem megið ykkar ekki meir en svo að lífskjör okkar  -  allmargra  -  eru nú undir hungurmörkum  það eruð þið sem beitið hiklaust sjórnarskrárbrotum til að hlunnfara okkur ef þið eruð í stjórn  það eruð þið sem látið ykkur nægja krókódílstár og tilfinninningavellu ef þið eruð í stjórnarandstöðu  lítilmagnar sem þið eruð í þessum málum  ömurlegt er lánleysi gamla fólksins og öryrkjanna að hafa ykkur í forsvari - eða er það kannski lánleysi þjóðarinnar í heild að hafa trúað ykkur - lítils megnugum - fyrir öllu þessu valdi  4.10.2000   áfram                             fáein orð um hugarfar bréf til þingmanna um kjör lífeyrisþega     forræðishyggja er vond þegar foreldrar beita henni á börn sín  verri er hún þó þegar börnin fara að beita henni á foreldrana - eins og þið gerið  til að forðast slíkt þarf helst  að varast peningalegt gildismat á manneskjum  og ástunda mannlegt gildismat á fjármunum  skoða 65. grein stjórnarskrárinnar frá 1995  muna að flest ykkar samþykktu þessa grein í sólskininu á þingvöllum  17.06.1994 og þið mættuð leggja hana til grundvallar öllu mannlegu  gildismati því til þess var hún samþykkt og til þess eru eiðar ykkar að  stjórnarskránni svarnir  og þetta er eina leiðin út úr skuggaveröld forræðishyggjunnar  inn í þingvallasólskinið aftur  lítið á ellilífeyrinn sem réttmæta umbun til gamla fólksins fyrir æfistarf þess en ekki sem ölmusu frá ykkur persónulega  lítið á réttindi manna  gætið þess að réttindi hvers og eins séu þau sömu og allra hinna  semsé - mismunið engum  þá mun öllum vel farnast og enginn þurfa á forsjá ykkar að halda  hér á enginn að verða ölmusumaður eða ölmusukona neins  því hver og einn hefur rétt á mannlegri reisn sinni frá fæðingu til æfiloka  þið eigið að vera þjónar fólksins án þess að það verði húsbændur ykkar  því einu húsbændur ykkar eru stjórnarskráin og samviskan                                                22.10.2000 áfram

 
 
 
 
 
 
 
 
 

eftirmæli um tvo höfðingja   1 yfirboðarann  og   2 skáldið 

1 yfirboðarinn davíð oddsson  f. 17.01, 1948   er með einhverjum hætti - líkt og jónas frá hriflu og fleiri -     útvalinn af þjóðinni sjálfri - til mannaforráða    eiginlega væri nær að segja að þjóðin tali í gegnum þá menn   en þeir eru sjálfir lífstíðar  fangar hjá valdi sínu   stjórnkænsku  og mannaforráðum     svarthol valdsins eru fjarska öruggir staðir   en sá sem aldrei hættir neinu   (í báðum merkingum orðtaksins)   vill staðna í föstum skorðum    eftirmæli um hann má  alveg eins birta   áður en hann er jarðsunginn   því hann er lifandi dauður

í minningu davíðs réttarfarshugmyndir forsætisráðherrans eru nú loksin komnar á nokkurn veginn skiljanlegan grundvöll        davíð oddsson er ósammála hæstarétti íslands um  túlkun á  jafnræðisreglunni í 65. grein stjórnarskrárinnar (lögréttu)   en þar segir að allir skuli jafnir fyrir lögunum     davíð oddsson vill að þingmenn séu undanþegnir þessu ákvæði og þar með jafnari en við hin     af því að þeir eru kjörnir á þing af okkur hinum     frá þessu greindi hann á málþingi lögfræðinga    í septemberlok 2001   af sjálfu leiðir að ráðherrar verða þá jafnastir allra   því þeir eru kosnir af þingmönnum til að framfylgja lögunum sem þingið setur     í þeim hugmyndum sínum er davíð allur   (í báðum merkingum orðtaksins)                                             áfram

 

 

þær hugmyndir eru vígi hans og varanlegt öryggi  þaðan mun hann ekki hörfa   vinalegt er að sjá hann sitja fyrir á sjónvarpsstöðvunum öllum vegna ritstarfa sinna hann minnir á upp hafinn fimm ára strák sem hefði átt við ofvirkni að stríða en verið sprautaður niður í þessa yfirveguðu hæversku með rítalíni   og maður fer að velta því fyrir sér hvort sögulegt gildi davíðs felist - þrátt fyrir allt - í ritstörfunum   (viðbót er í smíðum) áfram