þorgeir þorgeirson
sýnataka  af  samfélagi
skoðun á lögbrotum ríkisvaldsins og kjörum lífeyrisþega
© 2000 leshús 
 
 
 
 
 
 
  
  
  
ummæli: hárbeitt umfjöllun sem fólk ætti að gefa sér tíma til að lesa  
hj  á strik.is 
greinargerð til landlæknis  (28.03.2000)   svar frá landlækni  (barst 27.07.2000)   
svar til landlæknis  (01.08.2000)   
ýmis fylgiskjöl:    
bréf til yfirboðara  (22.11.1999)   
bréf til framkvæmdastjóra  (08.12.1999)   
átta spurningar að skilnaði (20.05.2000)   
greinargerð með afriti af purningum  
til ýmissa stjórnvalda (20.05.2000) 
umsvifalaust svar  frá stofnuninni (25.05.2000)  
svo mörg voru herrans orð athugasemd  
analfabetismus regalis  niðurstaða   
skilaboð frá umboðsmanni alþingis   
(15.08.2000) og svar við þeim (25.09.2000)  
  
sjá líka: 01  05  2000
 



 Í því liggur háskinn
                                         ræða flutt 01.05.2000
© leshús
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
"Dr. Leo Alexander, vel þekktur geðsjúkdómafræðingur, var formaður bandarísku læknanefndarinnar við stríðsglæparéttarhöld, sem haldin voru í Nürnberg eftir síðari heimstyrjöldina. Honum féllust alveg hendur gagnvart þessari spurningu: Hvernig gat staðið á því  að læknastétt Þýskalands hafði reynst  ófær um að veita nasistunum virka andstöðu?  Hvergi fann hann neinar heimildir um þetta atriði og neyddist því til að snúa könnuninni upp í rannsókn á aðdraganda þess, hvernig þýska læknastéttin hafði smám saman orðið fullkomlega undirgefin stjórnarstefnu Hitlers. Niðurstaða dr. Alexanders og starfssystkyna hans varð á endanum sú,  að Helförin mundi hafa átt rót í hægfaraviðhorfsbreytingu lækna, sem smám saman tóku að sætta sig við þá stefnu ríkisstjórnarinnar að meta fólk eftir því hvern kostnað eða ágóða ríkið hefði af  tilveru þess".    
      úr grein eftir Dorothy Guellec fréttaritara
 
Viðhorf einstaklinga breytast hægt og skyndilega.    
  Líka viðhorf jafnaðarmanna.   
  Jafnaðarmenn áttu á sínum tíma upptökin að því, sem bæði var og hét almannatryggingakerfi okkar.    
  En jafnaðarmannaforingjar tóku að linast, slappast og bila.    
  Fyrir um það bil aldarfjórðungi.    
  Menn eins og Karl Steinar Guðnason, Jón Sæmunur Sigurjónasson og Helgi Seljan duttu  út af þingi - og þá kom í ljós að þyngdarlögmál Newtons gilti ekki í pólitík því foringjarnir duttu upp á við.    
  Karl Steinar og Jón Sæmundur upp í ráðuneytin þar sem þeir fengu feitar stöður við það að útrýma almanntryggingakerfinu.    
  Helgi Seljan upp í framkvæmdarstjórastöðu hjá Öryrkjabandalaginu.    
  Það er gömul saga að trúskiptingar verða heittrúaðir. Þannig hefur það reynst sterkur leikur að fela einmitt þessum mönnum að útrýma árangrinum af baráttunni, sem gölmu kratarnir háðu til sigurs um velferðarkerfið á sínum tíma.    
  Sé stefna þessara kóna, sem nú sitja í hálaunastöðum við það að úthluta “lítilagnanum” viðurværi, þá kemur vitaskuld í ljós að þeir tala bara um peninga. Leigupennum kerfisins er fyrirskipað að kalla aðferðir þeirra íslensku leiðina.    
  "Smám saman tóku þeir að sætta sig við þá stefnu ríkisstjórnarinnar að meta fólk eftir því hvern kostnað eða ágóða ríkið hefði af  tilveru þess", eins og doktor Alexander og starfslið hans orðaði þetta.     
  Þannig verða  jafnaðarmenn að þjóðernisjafnaðarmönnum, án þess að taka einu sinni eftir því sjálfir.    
  Helgi Seljan situr annars vegar. Hinu megin borðsins sitja þeir Karl Steinar og Jón Sæmundur.     
  Allir jafn tárklökkir og hrærðir.    
  Allir á háum og síhækkandi launum við það að lækka kostnað þjóðarbúsins af öryrkjum og ellilífeyrisþegum    
  Enda þjóðin að öðru leyti komin í þær álnir, að geta leyft sér nísku við niðursetninga sína.    
  Frjáls af úreltum mannúðarsjónarmiðum gömlu kratanna.    
  Þannig var líka ástatt með þýsku þjóðina seint á fjórða áratugnum, þegar  atvinnuleysinu hafði veririð útrýmt þar í landi með stóraukinni framleiðslu hergagna, byggingu nútíma vegakerfis og útrýmingabúða handa óæskilegum einstaklingum.    
    
Nú er engum bannað að vinna gegn velefrðarríkinu, heldur ekki jafnaðarmönnum. Það er á hinn bóginn bannað að brjóta grundvallarreglu stjórnarskrárinnar um jafnræði þegnanna. Ráðamönnum er líka skylt að efla fjálsa umræðu um mál, sem þá og undirmenn þeirra varðar.    
  Þess vegna er það illa líðandi að horfa upp á valdamenn, einkum gamla krataforingja, brjóta stjórnarskrá til þess eins að rústa velferðarríkið og neita síðan undirmönnum sínum um þann ófrávíkjanlega rétt að ræða fram komna gagnrýni á dagleg störf þeirra, sem bitna þó á þúsundum manna.    
  Þetta tvennt fer á skjön við góða lýðræðislega siði.    
  Það er hvorutveggja eftir kokkabókum vonds gerræðis.    
  Það er hreinræktaður fasismi.    
  Í því liggur háskinn af þessum mönnum.    
   

Sá sem furðar sig á tóni þessarar ræðu ætti að kynna sér skjölin hér á eftir   

áfram
til baka í efnisyfirlit 

 




 


greinargerð til landlæknis
um vandamál í skiptum öryrkja við tryggingastofnun 
 
Reykjavík 28.03.2000 
Í októberbyrjun 1999 var ég úrskurðaður 75% varanlegur öryrki og fór þá á framfæri almannatrygginga.
 Það eru að vísu bág kjör að sæta, en yfir þeim mundi ég þó aldrei kvarta, ef einhver gæti fullvissað mig um það, að tryggingastofnun og ráðuneyti hefðu ákvarðað lífsviðurværi mitt í fullu samræmi við lýðræðislega reglu og löggjöf.  Réttarstaða öryrkja og ellilífeyrisþega, sem engan formlegan rétt hafa til neins konar þáttöku í því að móta lífskjör sín, minnir að sumu leyti á stöðu indverskra stéttleysingja. Enda hefur valdamiklum uppskafningum hér leyfst að víkja að forystu þessara hópa orðaleppum, sem það sama fólk aldrei mundi viðhafa um neinn verkalýðsleiðtoga. Almennur talsmáti er líka að nefna okkur öryrkjana lítilmagna eða smælingja. Það orðalag ber sterkan keim af aðskilnaðarstefnuhugsunarhætti (apartheid mentality). Án þess að vera neitt að afsaka slíkan hugsunarhátt við lok tuttugustu aldar má vel minna á það að fullburða lýðræðisleg stjórnarskrá er ekki nema 5 ára gömul hérlendis (frá 1995). Og valdamenn hafa enn ekki lært að hugsa eftir þeim nótum, sem þar eru slegnar. Opinská, heðarleg umræða um þessi mál er því brýn lýðræðisleg nauðsyn og skylda allra, sem hlut eiga að máli.
 
Það er mikið áfall að fá úrskurð tryggingarlækna um varanlega 75% örorku.  Væri mannúð grunntónninn í viðmóti Tryggingastofnunar ríkisins mundi hún bjóða sérhæfða áfallahjálp í slíku tilfelli.Einnig samráð um endurskipulagningu fjármála örorkuþegans. Hvorugt þetta var mér þó boðið. Áður en mér hafði tekist að vinna úr fyrsta áfallinu fóru mér að berast greiðslur, samkvæmt einhliða ákvörðun starfsmanna TR, mánaðarlega, að upphæð rösklega 10.000 krónur. Það tók mig þrjá mánuði að vinna mig hjálparlaust út úr áfallinu. Þegar ég skoðaði forsendur greiðslunnar til mín kom í ljós að starfsfólk TR hafði farið inn á gagnagrunn skattstjóra um framtöl mín og eiginkonu minnar og túlkað þær tölur, sem þá fundust, að geðþótta sínum - án minnsta samráðs við mig eða konuna - rétt eins og við hefðum bæði  verið svipt sjálfræði. Enginn slíkur löggerningur hafði þó farið fram. Eftir að ég endurskoðaði stöðu mína og flutti skattkortið mitt til TR (sem hvorutveggja hefði þurft að gera strax 01.09.) hækkaði mánaðargreiðslan til mín um 200%. Hún er nú kr. 30.125,-. Það tel ég enn vera kr. 18.128,- lægra en mér ber í samræmi við persónuréttindi mín samkvæmt sjúklingalögum. Strax 22.11.1999 ritaði ég forstjóra TR og skrifstofustjóra lífeyristryggingasviðs bréf um þetta efni. Eftir margfaldan yfirlestur og ráðgjöf sérfræðinga í þrjá mánuði sé eg ekki ástæðu til að draga neitt af þeim texta til baka  Þann 08.12.1999 ritaði ég framkvæmdastjóra tryggingasviðs ábendingu um skyldur hans við starfsfólkið; að hafa með því umræður um hugmyndir mínar. Framkvæmmdastjórinn hefur vottað móttöku bréfsins. Jafnframt sendi ég 25 sýslumönnum erindi ásamt plakati af bréfinu frá 22.12.1999 með ósk um það að þeir kynntu starfsfólki sínu hugmyndir mínar og gæfu því tækifæri til að ræða þær. Einungis tvenn sýslumannsembætti vottuðu móttöku en, mér vitanlega, hefur hvergi farið fram nein umræða.
 
Sem nú eru liðnir meir en tilskildir 3 mánuðir án marktækra viðbragða þeirra embætta, sem erindi mínu var beint til þá vildi ég mega vekja athygli landlænisembættisins á þessu erindi, enda lít ég á embættið sem umboðsmann sjúklinga í samræmi við 3. gr. l. nr. 97/1990.
Að lokum: til upplýsingar:  Hvernig hef ég klofið árið 1999?   Svar: 1) með því að sækja rösklega 200.000,-  kr. í varasjóð. 2) með því að spara 6 heimsóknir til hjartasérfræðings, 6 heimsóknir til sykursýkissérfræðings og tíu (af tólf) mælingum á blóðþynningu = kr. 40.000,- 3) með því að sleppa
dýrasta meðalinu, sem ég á að taka (hjartameðal) ca. 6.000,- krónur. Hvernig klýf ég árið 2000?
  Ég veit það ekki alveg. Varasjóðurinn er tómur. Minn hluti kostnaðarins við heimilisreksturinn er a.m.k. 45.000 krónur á mánuði og lífsnauðsynleg meðul (sykursýki, blóðmæling, blóðþynning) kosta a.m.k. 2000 krónur á mánuði. Fyrst í stað læt ég umframeyðsluna á yfirdráttarvexti. Það er nokkuð dyrt. En ég klóra mig fram úr þessu með einhverjum hætti, enda er ég ekki að jarma neitt um kjör mín. Bendi einvörðungu á það, að væru kjör mín reiknuð eftir réttum lögum hefði ég nóg (kr. 48.253,- á mán.) fyrir mig að leggja.
  Mannréttindaskorturinn er það sem veldur mér kvíða.
Enda hef ég ekki áhyggjur af peningamálum nokkurs manns, sem nýtur fulls réttar síns.
Væri nú ekki ráð að kalla eftir skyldugri umræðu svo ekki þurfi endalaust að stefna ráðherrum fyrir dómstóla?
 
Nú eru bráðum 3 mánuðir  síðan þetta erindi var sent embættinu en ekkert formlegt svar hefur borist.
Er landlæknir einnig flúinn inn í stórbokkaþögnina?
 Dapurlegt ef svo væri. 
Og fjarsklega óþarft.
  
áfram  
til baka í efnisyfirlit  
hjálögð skjöl eru: 
1) bréf
til yfirstjórnenda TR 122.11.1999
2) bréf
til framkvæmdastjóra lífeyristryggingasviðs TR 08.12.1999 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
  
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 





 
bréf til yfirstjórnenda lífeyristryggingamála
 
 Karl Steinar Guðnason, forstjóri
Tryggingastofnunar ríkisins
Laugavegi 114
150 Reykjavík
Ágúst Þór Sigurðsson, framkvæmdastjóri     
Lífeyristryggingasviðs     
Tryggingastofnunar ríkisins     
Laugavegi 114 - 150 Reykjavík
 
 Reykjavík 22.11.1999
 
 Heiðruðu ráðamenn! Fyrst koma tvennir textar hlið við hlið:
 
lög um réttindi sjúklinga nr. 74/1997
reglugerð nr. 808/1998
 
I. kafli.    
Inngangur.    
Markmið.    
1. gr.
Markmið laga þessara er að tryggja sjúklingum tiltekin réttindi í samræmi við almenn mannréttindi og mannhelgi og styrkja þannig réttarstöðu þeirra gagnvart heilbrigðisþjónustunni og styðja trúnaðarsambandið sem ríkja ber milli sjúklinga og heilbrigðisstarfsmanna. 
 Óheimilt er að mismuna sjúklingum á grundvelli kynferðis, trúarbragða, skoðana, þjóðernisuppruna, kynþáttar, litarháttar, efnahags,  ætternis og stöðu að öðru leyti. 
 
 
Upptalningin í þessari lagagrein er orðrétt tilvísun til 65. 
greinar viðaukans nr. 97/1995 við stjórnarskrá lýðveldisins nr. 33/1944. 
 
Lög nr. 74/1997 eru sérlög um réttindi sjúklinga.
 
 
75% örorkumat er vottorð um það að viðkomandi persóna flokkist þaðan af sem sjúklingur. 
 
 
 
 
 
 
3. gr.
tekjutrygging örorku- og endurhæfingarlífeyrisþega   
Ef tekjur einhleyps örorkulífeyrisþega eru ekki hærri en    
362.016 kr. á ári skal greiða tekjutryggingu til viðbótar  lífeyri hans að upphæð 356.965 kr á ári. Hafi bótaþegi  hins vegar aðrar tekjur umfram 362.016 kr. á ári skal  skerða tekjutrygginguna um 45% þeirra tekna, sem  umfram eru.    
Nú nýtur aðeins annað hjóna örotkulífeyris, en hitt ekki, og eru sameiginlegar tekjur þeirra hjóna ekki hærri en    
1.086.048 kr. á ári og skal þá greiða tekjutryggingu til viðbótar lífeyri þess að upphæð. Hafi hjón hins vegar  tekjur umfram 1.086.048 kr. á ári skal skerða  tekjutryggingu hans um 45% þeirra tekna sem umfram  eru.    
Hjónum, sem bæði njóta örorkulífeyris, en hafa  sameiginlegar tekjur sem eru ekki hærri en 724.032 kr. á  ári, skal greiða tekjutryggingu sem nemur tvöfaldri  tekjutryggingu einhleypings. Hafi hjón hins vegar tekjur umfram 724.032 kr. á ári skal skerða tekjutrygginguna  um 45% þeirra tekna sem umfram eru. 
 
  samanburður 
   
Varla þarf neina afburða vitsmuni til að gera sér grein fyrir því, að þessir tvennu textar geta ekki haft gildi samtímis.    
  Reglugerðin gerir ráð fyrir mismunun eftir hjúskaparstöðu en lögin (og stjórnarskráin) banna mismunun á grundvelli stöðu (almennt). Reglugerðin mismunar einnig giftu fólki innbyrðis á grundvelli efnahags maka þeirra, en lögin (og stjórnarskráin) banna mismunun á grundvelli efnahags (almennt).   
   
3. gr. reglugerðar 808/1998 er því fjórfalt mannréttindabrot;   
tvöfalt brot á lögum nr. 74/1997 og tvöfalt brot á lögum nr. 97/1995.   
   
Ekki þarf nema yfirborðslega nasasjón af lögfræði til að gera sér grein fyrir því að reglugerð sem stangast á við jafn mikilvæg lög hlýtur að víkja. Af þeim sökum geri ég því ekki einu sinni skóna, að brot stofnunarinnar séu óviljaverk, a.m.k. ekki eftir að ykkur hefur verið bent á þessar einföldu staðreyndir. 
 
  viðmót tryggingastofnunarinnar 
   
Með þetta fjórfalda mannréttindabrot í vegarnesti er varla annars að vænta en að allt viðmót stofnunarinnar markist af frekari brotum á sama sviði. Og af siðblindu í framhaldi af því. Enda sviptir stofnunin hiklaust lögboðinni leynd af persónuupplýsingum varðandi öryrkja (mannréttindabrot, hvað sem Tölvunefnd segir) og túlkar þær upplýsingar sem þannig eru fengnar að geðþótta án sambands við öryrkjann (mannréttindabrot), en sem einstaklingur hefur öryrkinn áður verið sviptur samningsrétti um lífskjör sín (mannréttindabrot). Að endingu hafið þið síðan sérþjálfað lið þjónustufulltrúa til að ræða við gamalmenni og öryrkja í gælutóni, sem notaður er þegar verið er að kjá niður í vöggu ómálga barns, og með tungutaki sem annars er ekki notað nema við hálfvita á barnsaldri. Með því tungutaki er ógerlegt að ræða nokkurt málefni af viti. Og stofnunin misnotar slen og sljóleika viðskiptamanna sinna til að kæfa öll andmæli þeirra í fæðingu. Þetta tvennt síðastnefnda er siðlaust athæfi, og löglaust raunar líka, úr því það varðar hag manna.    
  Ég sný mér því beint til æðstu stjórnenda stofnunarinnar með þessar ábendingar á venjulegu mannamáli:    

Í viðmóti Tryggingarstofnunar ríkisins gagnvart öryrkjum og öldruðum er þannig fólgið a.m.k sjöfalt mannréttindabrot, sem leiðir til þess að samskipti stofnunarinnar við bótaþega eru niðurlægjandi vanvirða frá upphafi til enda.     
  Og kjörin eru eftir því.    
   
Ég fæ ekki betur séð en hver sá Íslendingur, sem nær 67 ára aldri eða örkumlast sé beinlínis sviptur flestum mannréttindum sínum og búi þaðan af við skertan ríkisborgararétt. "Hlutlaus" rannsóknaraðili við Háskóla Íslands, dr. Stefán Ólafsson, hefur komist að sömu niðurstöðu eftir öðrum leiðum, ef marka má fréttir útvarps og sjónvarps nú fyrir helgina. Vonandi þarf ekki að stefna þessum afbrotum TR lengra en til samvisku tryggingarráðherra, sem hefur það í hendi sér að afnema tilskipun nr. 808/1998 og skrifa aðra tilskipun sem tryggir jafnræði og lágmarks mannréttindi til handa hverjum þeim sem örkumlast eða nær 67 ára aldri. Nægi ráðherranum ekki dómur samviskunnar mun ég fyrir mitt leyti stefna mínu máli fyrir Héraðsdóm Reykjavíkur, og lengra ef þörf krefur.    
    
Hér sannast það enn, að þar sem grundvallarreglur réttarríkisins eru sniðgengnar getur velferðarríki aldrei þrifist.    

  Reykjavík 22.11.1999
Með vinsemd og virðingu    
   áfram
  til baka í efnisyfirlit 
 
Afrit af þessu bréfi er sent tryggingaráðherra
Bréfið er einnig birt á vefsetri leshúss (www.centrum.is/leshus)





 
  Að hálfum mánuði liðnum hafði ekkert svar borist frá Tryggingastofnun.  
Þá var eftirfarandi bréf sent framkvæmdastjóra Lífeyristryggingasviðs:  
 
Reykjavík 08.12.1999
Ágúst Þór Sigurðsson, framkvæmdastjóri  
Lífeyristryggingasviðs  
Tryggingastofnunar ríkisins  
Laugavegi 114 150 Reykjavík  

Heiðraði framkvæmdastjóri:  
Hjálagt sendi ég eftirtalin plögg:  
1) Áður sent bréf, dags.22.11.1999 í plakatstærð.  
2) Afrit af bréfi mínu 01.12.1999 til Stjórnar listamannalauna. (trúnaðarmál)  
3) Afrit af bréfi mínu 01.12.1999 til Ríkisskattstjóra og Skattstjórans í Reykjavík. (trúnaðarmál)  
   
 Ég vænti þess að þú hengir plakatið, sem einnig verður fært Forseta Alþingis, upp í húsakynnum stofnunarinnar. Vanti þig fleiri eintök má fá þau keypt hjá leshúsi.    
  Hvert eintak er á kr. 500,-.  Það er kostnaðarverð.   
  Starfsfólk stofnunarinnar á rétt á því að kynna sér þessar athuganir mínar svo hver og einn geti tekið afstöðu til þess hvort hann/hún kærir sig um að vinna daglega eftir reglugerð, sem brýtur mannréttindi á viðskiptavinunum. En 10. gr. laga nr. 62/1994 hefst svo: “Sérhver maður á rétt til tjáningarfrelsis. Sá réttur skal einnig ná yfir frelsi til að hafa skoðanir, taka við og skila áfram upplýsingum og hugmyndum”.   
  Skylda þín við stofnunina er tvímælalaust sú að kynna hugmyndir mínar og hafa með starfsfólkinu umræður um þær. Mér finnst að þið, sem ráðið viðmóti og starfsháttum á þessu sviði eigið rétt á því að ræða málin áður en þau koma til tals á víðara vetvangi í framhaldi af umfjöllun dómstóla. Ekki síst ef starfsfólkið reyndist að einhverjum hluta mótfallið núverandi starfsháttum. Orð ykkar gætu verið þung á metunum í ráðuneyti tryggingamála.    
  Þögn ykkar er vond til afspurnar.   
   
2) og 3) sendi ég þér svo þú hafir undir höndum löglega fengnar upplýsingar um launastöðu mína í dag, en hún er sú að ég hef engar aðrar tekjur en þær 37.609 krónur, sem Tryggingastofnun greiðir mér mánaðarlega í samræmi við reglugerð 808/1998.  
  Þurfi stofnunin að fara inn á gögn mín hjá Skattstofunni ætlast ég til að beðið verði um leyfi til þess hjá mér sjálfum en ekki Tölvunefnd, sem ekkert umboð hefur til að svipta mig sjálfræði þó ég veikist. Að sjálfsögðu mun ég veita það leyfi að athuguðu máli hverju sinni, en lögbrot Tölvunefndar þarf engu að síður nánari skoðunar við.  

Að endingu vil ég benda þér á þá staðreynd, að hefði stofnun þín haft samband við mig strax 12.10.1999 eins og ég væri fullveðja persóna og gefið mér ráðrúm til að bregðast þá við því áfalli, sem örorkumatið var mér - í stað þess að umgangast mig eins og ólögráða persónu - þá hefði ég undireins gert þær ráðstafanir, sem ekki komu fyllilega til framkvæmda fyrr en 01.12.1999. Og þá hefðu mánaðarlegar greiðslur til mín orðið 37.609 krónur strax í upphafi, en ekki 10.377 krónur eins og þið fyrst reiknuðuð mér. Auk þess, sem ég þá strax hefði flutt skattkortið til ykkar og réttilega losnað við 31.969 kr. tekjuskatt af þessari hungurlús.  

Að lokum árétta ég þá einföldu staðreynd að enn vantar 8.960 krónur upp á mánaðarlegar greiðslur Tryggingarstofnunar til mín svo fullnægjandi mannréttinda verði gætt.  
  Og það eru mannréttindin, sem ég er að krefjast fyrst og fremst. Rétt fjárhæð er síðan atriði, sem mér réttilega hlotnast strax þegar réttur minn verður að fullu virtur. Það er galdurinn við réttarríkið.  
  Til þess höfum við endanlega gengist undir skuldbindingar Mannréttindasáttmála Evrópuráðsins með setningu laga nr. 62/1994.  
  Og þau eru enn í gildi.  

Virðingarfyllst  

áfram
til baka í efnisyfirlit
 
  
 og forsætisráðherra var einnig sent plakatið ásamt bréfi:
 
 

 
 
 
 
 
 

       bréf til yfirboðara  II
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ágúst Þór vottaði móttöku seinna bréfsins að vísu en önnur svör bárust ekki 
frá höfðingjunum í Tryggingastofnun ríkikisins. Eftir rösklega missirislanga 
stórbokkaþögn embættisins var þeim aftur sent sameiginlegt bréf sem innihélt
 
átta spurningar að skilnaði
 
Karl Steinar Guðnason, forstjóri         Ágúst Þór Sigurðsson, framkvstj. 
Tryggingastofnunar ríkisins                                    Lífeyristryggingasviðs 
Laugavegi 114                                                   Tryggingastofnunar ríkisins 
150 Reykjavík                                                                              Laugavegi 114 
                                                                                                           150 Reykjavík 
Reykjavík 20.05.2000 

Heiðruðu ráðamenn: 

Eins og fram kemur í hjálögðu afriti bréfs til Halldóru Guðmundsdóttur í þjónustudeild lækkaði greiðsla stofnunarinnar til mín úr kr. 35.951,- í kr. 28.048, - þann góða dag 1. maí árið 2000. Þetta gerðist að óbreyttum efnahagslegum forsendum mínum að öðru leyti. Þar sem ég hef ekki, um þessar mundir, neinar aðrar tekjur en bæturnar frá tryggingunum jafngildir breyting ykkar 22,02% röskun á högum mínum. 
  Þessi kjararýrnun er, að því er virðist, einhliða ákvörðun stofnunarinnar án samráðs eða viðvörunar. Og valið á deginum er naumast heldur tilviljun. 

Í framhaldi af lífskjarabreytingunum hef ég verið að kynna mér verðlagningu Hins Opinbera á niðurgreiddu viðurværi aldraðra, sem hér stendur til boða. Þar eru mjög hagstæð kjör. Ég leyfi mér að líta á þau kjör sem opinbera viðmiðun hungurmarka. 
  Væri ég svo heppinn að hafa fengið kytru á elliheimili og aðgang að mötuneyti þar væri mánaðarlegur kostnaður minn fyrir húsnæði, ljós og hita kr. 23.000,- Ég hefði því kr.5.048,- til matarkaupa um mánuðinn, en heitar máltíðir, niðurgreiddar, kosta um það bil kr. 500,- hver máltíð. Krónurnar 5.048,- sem af gengju þegar húsnæðismálin væru frá mundu því nægja fyrir einni heitri máltíð þriðja hvern dag. Næringarfræðingar segja mér, að það viðurværi svari til aðbúnaðarins í Belsenfangabúðunum skömmu eftir að þær voru reistar. 
  Síðar meir versnaði sá aðbúnaður þó mikið. 
  Nú er ég ekki að halda því fram, að persónulega eigi ég neitt betra skilið. Ég er bæði aldraður og gagnslítill í frjálshyggjusamfélaginu. En samt leyfi ég mér, í skjóli upplýsingalaga nr. 50/1996 og stjórnsýslu- laga nr. 37/ 1993, að bera fram eftirfarandi átta spurningar: 

1) Hver er lagalegur réttur stofnunarinnar til að raska högum mínum um 22,02%, einhliða og án samráðs?  
2) Ber Tryggingastofnun ekki, skv. 13. gr. l. nr. 37/1993, að virða andmælarétt minn? . 
3) Hver er siðferðilegur réttur stofnunarinnar til að ákvarða þessi Belsenkjör mér til handa? 
4) Er það skilningur ykkar, að öryrkjar og aldraðir hafi ekki sömu grundvallarréttindi og aðrir þegnar?  
5) Teljið þið málefni öryrkja og aldraðra undanþegin ákvæðum 65. gr. stjórnarskrárinnar frá 1995? 
6) Teljið þið málefni öryrkja og aldraðra undanþegin ákvæðum laga nr. 37/1993. 
7) Teljið þið málefni öryrkja og aldraðra undanþegin ákvæðum laga nr. 50/1996? 
8) Teljið þið, að 10. gr. laga nr. 62/1994 gildi ekki um starfsemi yfirboðara Tryggingastofnunar? 

Með þessum spurningum, sem ég tel ykkur skylt að svara innan tilskilins frests, sendi ég afrit af kveðju til Halldóru Guðmundsdóttur og þjónustudeildarinnar allrar, einnig afrit af fyrri skrifum mínum til ykkar, sem í engu hefur verið svarað. Líka afrit af greinargerð, sem ég sendi Landlæknisembættinu um sama málefni, þegar útséð var að þið ætluðuð ekki að svara fyrri skrifum mínum. 
  Ég bíð svara ykkar við spurningunum átta og mun ekki ónáða ykkur frekar, nema tilefni gefist til athugasemda vegna þeirra svara eða nýrra breytinga á högum mínum af ykkar völdum. Þó mun ég frá og með næstu mánaðamótum senda forstjóranum mánaðarlegt yfirlit um það sem ég tel á skorta í greiðslum stofnunarinnar til mín, miðað við það að 65. gr stjórnarskrárinnar frá 1995 tæki líka gildi innan veggja hennar.  
  En að því hlýtur að reka fyrr en síðar. 

 
Afrit þessara skjala verða send tryggingaráðherra, forsætisráðherra.
menntamálaráðherra, tryggingaráði, fjármálaráðherra, umboðsmanni
alþingis, tölvunefnd, stefáni ólafssyni prófessor og
landlæknisembættinu.
með afritunum var send sameiginleg:
 
  
greinargerð   
til allra móttakenda   

Undangengna 8 mánuði hef ég þurft að kynnast afkomu öryrkja og ellilífeyrisþega. 
  Ástæðan er sú, að ég deili sjálfur kjörum með því góða fólki. 
  Kjör mín eru hvorki þau verstu né bestu á þeim slóðum. Líklega nærri meðaltali. 
  Þau mega því vel þjóna til könnunar á högum okkar. 

Yður að segja eru þetta kröpp kjör, sem engum nægja til þess að lifa af. 
  Sá sem deyr við þessi kjör verður sér til skammar því jarðarfararkostnaðurinn lendir þá á öðrum. 
  Menn hafa verið að fjalla um þessa hópa og öllum fundist kjör þeirra vera “þjóðinni til skammar”. 
  Svo þagna menn og við það situr.  
  Eins og “skömm þjóðarinnar” sé eðlilegt ástand. 

Könnun mín hefur raunar einkum beinst að því hver sé aðferðin við svona “þjóðarskömm”. 
  Ekki kom það mér á övart, að skömmtunarreglurnar byggjast á mannréttindabrotum. 
  Mjög alvarlegum og síendurteknum mannréttindabrotum. 

Strax og þetta varð ljóst greindi ég yfirboðurum Tryggingarstofnunar frá niðurstöðunni. Og skoraði á þá að gera skyldu sína og hafa umræður með starfsfólki sínu (sjá meðf. skjöl). 
  Erindum mínum er ósvarað enn. 
  Því sendi ég þeim nú átta spurningar um leið og ég ítreka erindin 
með afritum fyrri skrifa. 

Afrit þeirra tilskrifa allra sendi ég yður nú öllum. En til hvers? 
  Ég ætlast til þess að ráðherrar átti sig á því að 65. gr. stjórnarskrárinnar frá 1995 er að verða nokkuð vel þekkt. Og hinu líka, að fólk er almennt komið á þá skoðun, að virða beri þessa grein. 
  Ég ætlast til þess að Tryggingaráð og Tölvunefnd líti á þessa sendingu sem kæru. Eða minnsta kosti sem áskorun um að meðlimirnir sinni ábendingunni í samræmi við lagaskyldu. 
  Ég ætlast til þess að Umboðsmaður Alþingis minnist þess að hann 
getur átt frumkvæði að málum. 
  Ég ætlast jafnvel til þess að þið hættið öll að líta á “þjóðarskömmina” 
sem eðlilegt ástand. 
  Og gerið eitthvað hvert eftir sinni skyldu. 

Reykjavík 20.05.2000 
  
Og hvernig sem á því stendur - og hvað sem það merkir - var nú  
svarað samdægurs:  

Reykjavík 25. maí 2000 

Vísað er til bréfs þíns, dags. 20. maí, sem barst undirrituðum í dag, ásamt fylgiskjölum. 

Í bréfi þínu óskar þú svara við átta spurningum og þau fara hér á eftir: 

1. Það er misskilningur að um sé að ræða rétt stofnunaninnar til að raska högum þínum. Breyting á fjárhæðum greiðslna tekjutryggingar frá og með 1. maí s.l. helgast af ákvæðum 17. gr. laga nr. 117/1993 um almannatryggingar og reglugerðar 808/1998, en frá og með þeim tíma reiknast tekjutrygging þín samkvæmt ákvæðum 2. mgr. 2. gr. reglugerðarinnar. Tekjutrygging þeirra öryrkja sem eru yngri en 67 ára reiknast hins vegar samkvæmt 5. mgr. 17. gr almannatryggingalags og 2. mgr 3. gr reglugerðarinnar. 

2. ákvæði 13. gr. stjórnsýslulaga um andmælarétt kveður á um rétt manna til að tjá sig um efni máls áður en stjórnvald tekur ákvörðun í máli. Undantekning er þó m.a. gerð ef slíkt er augljóslega óþarft. Með vísan til þess sem að ofan greinir, þ.e. að ákvörðun byggist á ákvæðum laga og reglugerðar, þykir andmælaréttur ekki eiga við í þessu tilfelli. 

3. Lífeyrisgreiðslur ákvarðast á grundvelli gildandi laga og reglugerða, sbr. það sem að ofan greinir. Tryggingastofnun ákvarðar því ekki kjör lífeyrisþega heldur greiðir þeim í samræmi við gildandi lög og reglur. 

4. Nei     5. Nei     6. Nei.     7. Nei.     8. Nei. 
Virðingarfyllst, 
Ágúst Þór Sigurðsson, framkvæmdastjóri 

 
 
   
svo mörg voru þau herrans orð
Af svörum 1-3 er ljóst að framkvæmdastjórinn telur stofnun sína ekki hafa “rétt til að raska högum” öryrkja, sem verður ellilífeyrisþegi. Starfsfólk hennar er bara  skyldugt,  að hans mati,  til að framkvæma röskun á högum lífeyrisþegans þó fyrir liggi að sú framkvæmd brjóti í bága við gildandi stjórnarskrá og lögteknar mannréttindayfirlýsingar. 
  Spurningu um siðferðiskyldurnar (3) svarar hann með tilvitnun í siðlaus stjórnarskrárbrot reglugerðar og laga, sem fortakslaust ættu að víkja fyrir ákvæðum stjórnarskrárinnar, þar sem þetta tvennt stangast á.  
  Átaknlegt er líka að lesa svör hans við spurningum 4-8.  
  Hann telur að öryrkjar og aldraðir hafi lögformlega séð öll sömu mannréttindi og aðrir þegnar. Nema vitaskuld í praxís. 
  Hann telur að yfirboðurum Tryggingastofnunar beri að örva umræður um réttarstöðu bótaþega og starfsfólks. En hann ritskoðar umræðuna og heldur starfsmönnum sínum á gráu svæði þekkingarleysisins til að geta att þeim til óhæfuverkanna án vitundar eða sjálfstæðs vilja. 
  Með þessu sviptir hann líka starfsfólkið grundvallarmannréttindum. 

Þetta rifjar upp blaðagrein (DV) eftir höfund reglugerðar 808/1998, þar sem hann er að verja stjórnarskrárbrotin í ákvæðum hennar. Fullyrðir að makar öryrkja fái endurgreitt allt það sem úthlutunarreglurnar hafa af öryrkjanum sjálfum, vegna þess að ónýttur skattafsláttur renni til makans. 
  Nú er það svo að nýting gifts fólks á ónýttum skattaafslætti makans er líka brot á 65. gr. stjórnarskrárinnar. 
  Engin stjórnarskrárlega rétt meðferð á því máli er til nema endurgreiðsla til viðkomandi einstaklings. Þannig bæri með réttu að endurgreiða öryrkjanum í dæmi Jóns Sæmundar allan ónýttan skattafslátt í stað þess að neyða hann til að þiggja hluta afsláttarins sem ölmusu af maka sínum. Þannig - og einungis þannig - væri öryrkinn meðhöndlaður sem fullveðja, sjálfstæð, upprétt persóna með óskert mannréttindi.   
  Og nú munum við slitur úr gamaldags 1. maí-ræðu: 

Smám saman tóku þeir að sætta sig við þá stefnu ríkisstjórnarinnar að meta fólk eftir því hvern kostnað eða ágóða ríkið hefði af tilveru þess, eins og doktor Alexander og starfslið hans orðaði þetta um læknastéttina í sæluríki Hitlers.    
  Þannig verða jafnaðarmenn að þjóðernisjafnaðarmönnum, án þess að taka einu sinni eftir því sjálfir.   

Fyrrum krataforingjunum virðist orðið svo annt um ómagakerfi miðalda, að þeir láta eitt stjórnarskrárbrotið bæta annað upp, heldur en að líða einstaklingsfrelsi í landinu. 
  Jafnvel þó frelsið kosti ríkið ekki krónu. 

Að lokum er svo minnt á titil þessa bækling. 
  Hann heitir sýnataka af samfélagi. 
  Kanski má greina sjúkdóminn á grundvelli fyrirliggjandi sýna. 
  Og snúa sér því næst að lækningunni  
  Það er að segja; ef nokkur maður ber enn umhyggjur fyrir þessu fársjúka samfélagi okkar? 

áfram
til baka í efnisyfirlit
 


 

 eiginlega hafði bæklingnum átt að ljúka hér
en þá barst eftirfarandi
svar við erindinu
síðan 28.03.2000 frá Landlæknisembættinu: það barst 27.07.2000.
Ódagsett og óundirskrifað. Svo látandi:
  Efni: Lögfræðilegt álit á gildi reglugerðar nr. 808/1998 um tekjutryggingu (sett samkvæmt lögum um almannatryggingar nr. 117/1993) gagnvart lögum um réttindi sjúklinga nr. 74/1997. Faglegt eftirlit landlæknis með læknum innan stjórnsýslunnar.  

1.  
Reglugerð nr. 808/1998, um tekjutryggingu samkvæmt lögum um almannatryggingar.  

 Reglugerð nr. 808/1998, er sett með stoð í 66. gr. sbr. 17. og 18. gr. laga nr. 117/1993,um almannatryggingar (ATL), með síðari breytingum sbr. 13. gr. reglugerðarinnar.  
  Reglugerðin sækir m.ö.o heimild sína í lög um almannatryggingar.  
  Almannatryggingar eru lífeyris-, slysa- og sjúkratryggingar sbr. 1. gr. laganna.  
  Rísi ágreiningur um grundvöll, skilyrði eða upphæð bóta leggur sjálfstæð og óháð nefnd, úrskurðarnefnd almannatrygginga, úrskurð á málið (7. gr.). Kæra til úrskurðarnefndar um almannatryggingar skal vera skrifleg og borin fram innan 3ja mánaða frá tilkynningu um ákvörðun. Á skrifstofu Tryggingastofnunar ríkisins skulu liggja frammi sérstök eyðublöð í þessu skyni og skulu starfsmenn stofnunarinnar veita nauðsynlega aðstoð við útfyllingu þeirra (7. gr.a.).  Úrskurðarnefndin er sjálfstæð í störfum sínum og verður úrskurðum hennar  
ekki skotið til annarra stjórnvalda (7. gr.b.).  

Reglugerð nr. 808/1998 fjallar um tekjutryggingu, sem er einn þáttur lífeyristrygginga, sbr. 10. gr. ATL. Um tekjutryggingu er sérstaklega fjallað í 17. og 18. gr. ATL. Rísi ágreiningur vegna reglugerðar nr. 808/1998, um tekjutryggingu verður honum einungis skotið til úrskurðarnefndar um almannatryggingar. Nefndin fer þannig með endanlegt úrskurðarvald innan stjórnsýslunnar.  Slíku máli yrði ekki skotið til heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra eða annarra stjórnvalda.  Skv. reglugerðinni sjálfri er kveðið á um að Lífeyristryggingadeild  
ákvarði um vafatilfelli og ágreiningsmál vegna tekjutryggingar og þær séu kæranlegar til tryggingaráðs, sbr. 11. gr. reglugerðarinnar. Ákvæðið heldur ekki lengur gildi sínu hvað varðar kærur til tryggingaráðs, sbr. 2. gr. laga nr. 60/1999, en þar var úrskurðarvaldið fært frá tryggingaráði til framangreindrar nefndar.  

2.  
Lög um réttindi sjúklinga nr. 74/1997 gagnvart almannatryggingalögum nr. 117/1993 og reglugerðum settum skv. þeim.  

Markmið laga um réttindi sjúklinga nr. 74/1997 (SRL) er að tryggja sjúklingum tiltekin réttindi í samræmi við almenn mannréttindi og mannhelgi og styrkja þannig réttarstöðu þeirra gagnvart heilbrigðisþjónustunni og styrkja ákveðið trúnaðarsamband (1.gr.).ðisþjónusta er svo skilgreind í lögum um heilbrigðisþjónustu nr. 97/1990, (1.2.): "Heilbrigðisþjónusta tekur til hvers kyns heilsugæslu, heilbrigðiseftirlits, lækningarannsókna, lækninga og hjúkrunar í sjúkrahúsum, læknisfræðilegs endurhæfingarstarfs, tannlækninga og sjúkraflutninga.".Lög um réttindi sjúklinga taka til þeirra sjúklinga sem nota (2. gr; sjúklingur:  notandi heilbrigðisþjónustu.) þessa þjónustu, sem skilgreind er í lögum um heilbrigðisþjónustu.  Athugasemdum sjúklings vegna þjónustu á heilbrigðisstofnun skal síðan beint til yfirstjórnar viðkomandi stofnunar skv. 28. gr. SRL., en vilji sjúklingur kvart yfir meðferð getur hann beint kvörtun sinni til landlæknis eða nefndar um ágreiningsmál skv. 5. mgr. 3. gr. laga um heilbrigðisþjónustu nr. 97/1990.  
  Meðferð skv. 2. gr. SRL. er skilgreind sem rannsókn, aðgerð eða önnur þjónusta sem læknir eða annar heilbrigðisstarfsmaður veitir til að greina, lækna, endurhæfa, hjúkra eða annast sjúkling.ð laga um almannatryggingar og laga um réttindi sjúklinga er ólíkt í eðli sínu og er hvorugum lögunum ætlað að taka yfir hin.  Lögum um réttindi sjúklinga er þannig ekki ætlað að tryggja sjúklinga gagnvart stjórnsýslufyrirmælum eða stjórnsýsluákvörðunum um fjárhæð lífeyris-, slysa eða sjúkratrygginga er byggjast á lögum um almannatryggingar. Gildir einu hvort um er að ræða reglugerðir settar af heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra eða einstakar ákvarðanir Tryggingastofnunar ríkisins.  
  Á hinn bóginn taka lög um réttindi sjúklinga ótvírætt til samskipta almennings og þeirra heilbrigðsstarfsmanna er starfa innan stjórnsýslu Tryggingastofnunar ríkisins, að því marki sem þeirra störf við stofnunina falli undir þá meðferð sem skilgreind er í 2. gr. SRL, og þeirrar þjónustu læknis eða annars heilbrigðisstarfsmanns er þar kemur fram.  Hefðbundin störf lækna innan stjórnsýslu Tryggingastofnunar ríkisins svo sem greining, útgáfa læknisvottorða og þar um líkt eru jafnframt ótvírætt háð faglegu eftirliti landlæknis í samræmi við 3. gr. laga nr. 97/1990 um heilbrigðisþjónustu er kveður á um eftirlit landlæknis með heilbrigðisstéttum. Sjúklingar geta að þessu marki kvartað til landlæknis á  
grundvelli 28. gr. SRL., sbr. einnig grein 3.5. í lögum um heilbrigðisþjónustu.  Öðrum málum en þeim er beinlínis lúta að faglegu eftirliti landlæknis með heilbrigðisstéttum eða samskiptum almennings og heilbrigðisþjónustunnar, verður hins vegar ekki skotið til landlæknis.  
3.  
Málskot.Ágreining um grundvöll, skilyrði eða fjárhæð bóta er hægt að bora undir  
úrskurðarnefnd um almannatryggingar skv. 7. gr. ATL.  Ákvörðun nefndarinnar er einungis hægt að vísa til dómstóla þar sem úrskurðarvald hennar er endanlegt.  
  Ákvörðun nefndarinnar er því ekki kæranleg til æðra stjórnsýslustigs eða verður borin undir annað stjórnvald.  Ágreining um gildi reglugerðar nr. 808/1998, um tekjutryggingu og lagaheimild heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra til setningar þeirrar reglugerðar er hægt að bera undir umboðsmann Alþingis eða vísa til dómstóla.  

áfram
 
 





 
© leshús
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 

 
 
 
 
 
 

svar  
til Sigurðar Guðmundssonar, landlæknis 
Reykjavík 01.08.2000  
  
Mér var að berast álitsgerð lögfræðings ykkar, rituð á pappír með bréfhaus embættisins. Álitsgerðin er ódagsett og óundirrituð, en virðist eiga að vera svar við formlegu erindi, sem ég beindi til embættisins 28.03.2000.  
  Svar þetta barst mér 27.07.2000 eða réttum fjórum mánuðum eftir að fyrrnefnt erindi mitt var sent.  
  
Um texta álitsgerðarinnar vildi ég sem fæst segja. Nema hvað það virðist eðlileg ráðstöfun hjá lögfræðingnum að láta nafns síns ógetið. Plaggið er dæmigerð HÍ-lögfræði og til skammar fyrir höfundinn og þá, sem honum kenndu. Verra er þó að álitsgerðin skuli fjalla um allt annað en það, sem erindi mitt til embættisins var.  
  
Ætlun mín var aldrei sú að kvarta yfir kjörum öryrkja og ellilífeyrisþega eða leita ráða um peningaleg úrræði mín eða annarra. Ég var semsé ekki að nöldra yfir því að Herra Ólafur Ragnar Grímsson skuli nú fá mánaðarlaun sem svara til fjórfaldra árslauna minna. Enda mundi ég sjálfur aldrei taka að mér - fyrir skitnar 15 milljón krónur á ári - að halda því að þjóðinni, að hér sé ástundað fullkomnasta lýðræði í heimi. Ég er heldur ekki að kvarta yfir því að Herra Davíð Odsson skuli fá kaupauka sem svarar tvöföldum launum mínum fyrir það eitt að fylgja Herra Ólafi Ragnari nokkrum sinnum út á flugvöll og sækja hann aftur. Það hvarflar ekki einu sinni að mér að nöldra yfir því að Herra Finnur Ingólfsson skuli hafa veitt sjálfum sér embætti, sem hækkar æfitekjur hans sem svarar til 500 árslauna minna um leið og hann úrskurðaði sjálfan sig pólitískan öryrkja, þá enn á besta manndómsaldri.  
  
Meðan ég var í fullu fjöri og greiddi skatta og skyldur leitaði ég til ráðamanna fjölmargra lífeyrissjóða og vildi fá að kaupa mig inn í öryggið hjá þeim. Allir gátu þeir sýnt mér fram á það, að þetta væri óþarfi. Enda stóð það í lögum þá, að engum íslenskum þegni mætti greiða minna en lægsta taxta Dagsbrúnarverkamanna í ellilífeyri og sá taxti hefði dugað mér. Nú er mér skammtaður minna en helmingur þeirrar upphæðar, sem ég þó hafði lagt inn fyrir í góðri trú á sínum tíma. Yfir því er ég þó ekki að kvarta. Sá sem treystir skúrkum verður að sætta sig við svikin ein. Hann hefur engan rétt til að nöldra. Hans eina huggun er sú, að Dauðinn svíkur engann. Og honum er það rétt í rass rekið að sá eini lausnari bíði hans í fokdýrum viðarkassa, sem hann sér engin ráð til að borga sjálfur fyrir.  
  Auðtrúa fólk, sem þannig er niðurlægt hefur engan rétt til að mögla. Enda er ég ekki að því, eins og vinsamegur tónninn í álitsgerð lögfræðings ykkar gefur þó til kynna.  
  Erindi mitt varðar ekki fjármuni.  
  
Í erindi mínu til embættisins frá 28.03.2000 er þetta margendurtekið.  
  Í upphafi þess segir þannig um lífskjör mín: “Það eru að vísu bág kjör að sæta, en yfir þeim mundi ég þó aldrei kvarta, ef einhver gæti fullvissað mig um það, að tryggingastofnun og ráðuneyti hefðu ákvarðað lífsviðurværi mitt í fullu samræmi við lýðræðislega reglu og löggjöf”. Nokkru síðar er drepið á hið raunverulega erindi mitt með svofelldum hætti: “Opinská, heiðarleg umræða um þessi mál er því brýn lýðræðisleg nauðsyn og skylda allra, sem hlut eiga að máli". Og niðurlagsorð erindisins eru þessi: “Væri nú ekki ráð að kalla eftir skyldugri umræðu svo ekki þurfi endalaust að stefna ráðherrunum fyrir dómstóla?”  
 Erindi mitt varðar frjálsræði og skyldu til tjáningar.  

Þó ég teldi nauðsynlegt að greina frá örðugum kjörum mínum - um leið og ég benti óhrekjanlega á það að þau byggjast á reglugerð, sem margbrýtur jafnræðisreglu núgildandi stjórnarskrár - er ég ekki að biðja embættið að liðsinna mér í fjármálum. Ég bendi einvörðungu á þær skyldur, sem 10. gr. laga nr. 62/1994 (lögfesting mannréttindasáttmála Evrópuráðsins) leggur öllum á herðar, bæði embættismönnum, stjórnmálamönnum og okkur hérna niðri á gangstéttunum. Til ákvæða þeirrar greinar er vitnað orðrétt í erindi mínu til embættisins, nánar svo:  “Sérhver maður á rétt til tjáningarfrelsis. Sá réttur skal einnig ná yfir frelsi til að hafa skoðanir, taka við og skila áfram upplýsingum og hugmyndum ...”. (úr 10. gr l. nr 62/1994)  
  En forsvarsmenn Tryggingastofnunar hafa stíflað alla skylduga umræðu um hugmyndir mínar í þessu efni. Erindi mitt við Landlæknisembættið var það eitt að biðja um stuðning við þá kröfu mína, að lýðræðisleg umræða strandaði ekki lengur á ritskoðun þeirra.  Væri ég að mögla um peninga hefði ég að sjálfsögðu farið að ábendingu ráðgjafarkellingarinnar hjá Tryggingastofnun, sem benti mér á þá auðveldu leið að skilja við konuna og öðlast þar með rétt einhleypings og hærri greiðslur. En mitt erindi varðaði jöfn réttindi giftra og ógiftra svo ég sleit öllu sambandi við upplýsingafulltrúa stofnunarinnar á stundinni og hef ekki talað við þær síðan. 
  Prettir og svik koma ekki staðinn fyrir lögrétta hegðun þó einhver stofnun sé reiðubúin til að greiða smáaura fyrir. 
  Hér er komin lýðæðisleg stjórnarskrá sem gildir fyrir alla. 
  Ég læt ekki kaupa mig til að viðurkenna svik við hana. 
  
Máttarstólpar lýðræðisins - eins og franska byltingin  skilgreindi þá - eru þrír:  
  Frjálsræði, jafnræði og bróðurþel.  
  Eins og frökkum sómir er grundvöllurinn settur fram í klassísku formi þar sem frjálsræðið er tesan, jafnræðið antítesan og bróðurþelið konsklúsjónin eða niðurstaðan. Enda trúi ég því, að bróðurþel dafni ekki við önnur skilyrði en þau, að andstæðurnar á milli frjálsræðis og jafnræðis hafi verið leystar með farsælum hætti.  
  Það heitir lýðræði þegar ekkert takmarkar frjálsræðið nema jafnræðisreglan og ekkert takmarkar jafnræðið nema frjálsræðisreglan. En bróðurþelið dafnar.  
  
Í mannlegu eðli eru á hinn bóginn þrír máttarstólpar:  
  Eigingirni, ásælni og valdafýkn.  
  Þessar rótgrónu eigindir okkar hafa kallað á fyrr nefndar þrjár grundvallarreglur lýðræðisins.  
  Til þess að tryggja siðmenntað þjóðfélag.  
  Önnur trygging fyrir bærilegu samfélagi manna hefur enn ekki fundist. Því má segja að lýðræðið sé andsnúið vissum eðlisþáttum mannskepnunnar og bæli þá niður í nafni bróðurþelsins, sem engri kjötætu er vitaskuld eðlislægt.  
  Þetta gerir það að verkum að sífellt þarf að standa vörð um lýðræðið. Sé það ekki gert brestur á með svartnætti mannlegs eðlis: eigingirni, ásælni og kúgun ráðamanna á öllum almenningi, sérlega þeim sem enga dugandi talsmenn hafa.  
  Barbarisminn tekur aftur völdin.  
  
Erindi mitt við Tryggingarstofnun var upphaflega það að benda forvígismönnunum á virðingarleysi reglugerðar nr. 808/1998 fyrir jafnræðisreglu stjórnarskrárinnar. Eins var bent á niðurlægjandi viðmót starfsfólksins, sem gert er að níðast daglega á stjórnarskrá landsins. Þegar engin svör bárust frá ráðamönnum var þeim bent á 10. gr. laga nr. 62/1994, sem skyldar þá til að kynna starfsfólki sínu fram komnar athugasemdir. Þeir kusu að ritskoða umræðuna eins og rökþrota valdamenn jafnan gera og fóru þannig á skjön við frjálsræðisregluna til að kæfa alla umræðu um jafnræðisregluna, að því er virðist í þeim eina tilgangi að bróðurþelið hindri þá ekki í því að spara krónurnar.  
  
Þá mundi ég - eðlilega - eftir því sem þú, Sigurður Guðmundsson, hafðir látið í ljós við fréttamann útvars þegar þú tókst við embætti fyrir skemmstu. En ég skildi þig svo að þú teldir opna lýðræðislega umræðu vera nauðsyn. Enda þótti mörgum þau orð þín í tíma töluð.  
  Því leitaði ég til embættis þíns um að styrkja kröfu mína um það að opnuð verði umræða um brot Tryggingarstofnunar ríkisins og tryggingarráðuneytis á jafnræðisreglu 65. greinar stjórnarskrár okkar (l.nr. 97/1995). Og vísaði til frjálræðisreglunnar í 10. gr l. nr. 62/ 1994.  
  Annað var erindi mitt við stofnun þína  ekki.  
   
Álitsgerð lögfræðingsins mætti því taka sem niðurlægjandi móðgun við mig og aðra, sem hlut eiga að máli. En það geri ég þó ekki. Mér er ljóst að afstaða hans/hennar byggist á ólæsi. Ekki vanalegu ólæsi heldur því sem kallað hefur verið höfðinglegt ólæsi (analfabetismus regalis) í skilgreiningu, sem lögð var fyrir Mannréttindadómstól Evrópuráðsins í máli nr. 47/1991/ 299/370. En kafla úr þeirri skilgreiningu læt ég fylgja þessu bréfi.  
  
Sú kenning lögfræðingsins, að jafnræðisreglan gildi ekki um lífeyrisþega hér þó 65. gr. stjórnarskrárinnar sé orðrétt tekin upp í 1. gr. l. nr. 74/1997 (sjúklingalögin) vegna þess að l. nr. 117/1993 (almanntryggingalögin) og reglugerðir settar samkvæmt þeim gildi ein og alráð um málefni lífeyrisþega, er naumast svaraverð. 
 Hversu oft sem jafnræðisákvæði 1. gr. sjúklingalaganna væru ógilt með slíku þrugli heldur jafnræðisreglan þó áfram að standa í 65. grein stjórnarskrárinnar. Og hún heldur áfram að vera orðréttur textinn úr sjálfu upphafi Mannréttindayfirlýsingar Sameinuðu þjóðanna. Báðum þeim ákvæðum ber öllum að fullnægja svo lengi sem þau skjöl eru í gildi hérlendis, og hvað sem önnur lög segja.  
  Hitt er brestur í undirstöðu þess lýðræðis, sem hér á að gilda. 
  
Vinsamlegur góðmennskutónninn í álitsgerð lögfræðingsins er vissulega af sama toga og viðmót starfsmanna Tryggingarstofnunar ríkisins, sem gert er að umtalsefni í fyrsta bréfi mínu til yfirboðara þeirrar stofnunar.  
  Það er því eftir öðru, að ráðleggingar lögfræðingsins skuli vera þær einar að vísa á dómskefi okkar þar sem flest er til nema réttaröryggi. Sú leið er ekki fær nema maður hefði 10 til 15 ár í það að reka málið alla leið til Strasborgar. Það gerði ég á sínum tíma þegar ég komst að því að frjálsræðisreglan var hér ekki í heiðri höfð. Frá árinu 1994 hefur tjáningarfrelsi verið þokkalega virt af Hæstarétti Íslands.  
  Frjálsræðisreglan er því viðurkennd.  
  Nú á ég ekki lengur nægan tíma eftir af lífi mínu í sams konar aðgerð með jafnræðisregluna. Vonandi fer einhver annar þá torsóttu leið.  
  Yfirlýsing þín um nauðsyn opinnar umræðu fannst mér eins og vonarneisti í miðju svartnætti stórbokkaþagnarinnar, sem lengi hefur ríkt hér. En nú sýnist mér lögfræðingur embættis vera búinn að slökkva þann daufa neista. Opinber umræða um kjör aldraðra og öryrkja heldur áfram að takmarkast við niðurlægjandi hræsnistal bleikra rauðra og grænna atkvæðaveiðimanna, sem enginn getur heldur tekið neitt mark á, því það er eins og þeim sé alveg ókunnugt um þau mannréttindi, sem verið er að brjóta á þessum minnihlutahópum. Þingmennirnir eru því ekki að gegna kalli lýðræðisins, ekki fremur en þið opinberu Herrarnir. Enda kall lýðræðisins fyrirbæri , sem enginn er fær um að gegna nema hafa það í eigin brjósti.  
  Því læt ég málið hér niður falla, en áskil mér rétt til að birta texta lögfræðingsins og svar mitt í dálitlum pésa um þessi mál. Hann heitir Sýnataka af samfélagi og verður bráðlega prentaður sem handrit til dreifingar. 
  Svo við munum, að umræða var þó reynd. 
    
Að lokum set ég hér nánari skýringu á höfðinglegu ólæsi eða:  
   

analfabetismus regalis
(hluti úr skjali í málinu nr. 47/1991/299/370)
 
Trúlega hefur ólæsi verið eitt helsta valdatæki ráðandi stétta frá frá örófi, þegar fyrst var farið að skrá lagatexta og síðan annað  ritmál. 

Endilangar miðaldir og fram undir okkar daga varð ólæsi pöpulsins (analfabetismus vulgaris) til þess að valdamenn einir höfðu aðstöðu til að túlka öll lög, bæði andleg og veraldleg, í sína eigin þágu. 

Með vaxandi lestrarkunnáttu almennings hefði mátt búast við því, að þetta valdatæki slævaðist og hyrfi jafnvel alveg. En hefðir eru lífseigar þegar valdatæki eiga í hlut, eins og dæmin sanna, því oft hafa kúgunaráhöldin lifað af róttækar byltingar, sem fátt raunar drepa nema byltingarmennins sjálfa (svo valdatækin gömlu fái svigrúm í nýju formi). 

Þannig er ólæsið enn þann dag í dag eitt helsta valdatæki yfirstéttarinnar, ekki ólæsi almennings, sem nú orðið les eins og fara gerir. heldur verða senditíkur valdsins þá ólæsar á þá texta, sem ekki henta hagsmunum húsbænda þeirra. Þetta nýja ólæsi kemur vitaskuld að innan, sprettur af hagsmunaþörfum yfirboðaranna og brenglaðri sjálfsmynd þjónanna. 

Þetta höfðinglega ólæsi (analfabetismus regalis) er líka ofbeldiskynjað. Um það mætti skrifa heilar bækur- og vonandi verður það gert í þágu framfara."

“Illiteracy was probably an effective instrument of power in the hands of the ruling classes ever since laws and subsequently other texts were first written down.  

During the middle ages and until modern times the illiteracy of the masses (analfabetismus vulgaris) provided the power elite with the opportunity of interpreting (in their own favour) all laws, whether religious or secular. 

One might have expected this instrument to become blunt at first, and then ineffective as public literacy progressed. But traditional instruments of power are tough, as history shows, and very often they survive those radical revolutions, which actually do not kill anything except the revolutionaries themselves (to enable the old instruments of power to survive in a new form). 

In our present day illiteracy is still the most potent instrument of the ruling groups, but not illiteracy of the public, who now read with ease. The classes in power just become illiterate instead, with respect to anything that does not suit the interests of ruling elites. This illiteracy is, evidently, of the mind, coming from within, due to psychological needs and a disturbed self-image. 

This illiteracy (analfabetismus regalis) is the sister of violence.  Whole books could be written about this - for those able to read. And maybe it will be done.   Hopefully in defence of human beings.”   

 

Og lýkur þar skrifum mínum um lítils megnuga stjórnmálamenn og opinbera þjóna þeirra, sem mér þykir ólíklegt að ég muni framar víkja að í neins konar alvöru. Það er svo dapurlegt að hvísla hugsunum sínum endalaust inn í ærandi þögn ykkar stórbokkanna. Enda væri það einber réttlætishroki að endurtaka frekar þessar sömu einföldu staðreyndir, sem ég hef þó talið skyldu mína að nefna. 

  
Með samúðarkveðjum,  
  
Þorgeir Þorgeirson eða öllu þó heldur kennitala 300433-3409  
  

til baka á upphafssíðu
 

 
bréf frá umboðsmanni alþingis
 
 
Rreykjavík 15. ágúst 2000
 
Ég staðfesti hér með að mér hefur borist bréf yðar frá 13. ágúst sl. þar sem þér vekið athygli mína á bæklingi um kjör lífeyrisþega sem þér hafið gefið út á netinu. Ég tek það fram að af lestri bæklingsins verður ráðið að þér hafið átt tiltekin samskipti við Tryggingarstofnun ríkisins og embætti landlæknis. Það verður vitanlega að vera ákvörðun yðar hvort þér sendið mér formlega kvörtun vegna þess máls en á þessu stigi mun ég ekki aðhafast frekar eftir lestur á skrifum yðar. 
                                                             Virðingarfyllst
Tryggvi Gunnarsson 
 
 
svar til umboðsmanns alþingis
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 

Reykjavík 25. september 2000
  
Ég þakka vinsamlegt bréf yðar frá 15. ágúst sl.  
  Boð yðar um innsendingu formlegrar kvörtunar hef ég íhugað nokkuð vandlega en mun þó ekki, að sinni, þiggja það - enda yrði kvörtun mín ekki vegna þeirra smáaura sem ég er mánaðarlega rændur með reglugerð, sem fer í bága við 65. gr stjórnarskrárinnar heldur um ritskoðun sem yfirboðarar Tryggingastofnunar ríkisins stunda í trássi við 10. gr. l. nr. 62/1994.                          
  
Meðan varðmönnum kerfisins helst uppi að ritskoða umræður um mikilvæg málefni geta ráðherrar haldið áfram að leiða hjá sér öll lög, nema vitaskuld ferðalögin sem almenningur greiðir fyrir þá.  
  Skipulögð þögnin verndar síbrotaferil ráðherranna. 
  Má ég benda yður á þá staðreynd að nýlega umskrifaði tryggingaráðherra reglugerð sína um lífeyrisgreiðslur, án þess að taka tillit til 65. gr. stjórnarskrárinnar. Um svipað leyti veitti dómsmálaráðherra mikilvægt embætti eins og hún vissi ekki af jafnréttislögunum.   Og þannig mætti lengi telja. 
Ég vil enn benda yður á handrit mitt að bæklingnum Sýnataka af samfélagi hér á netinu og minni yður enn á heimildina í 5.gr. l. nr. 85/1997 til að UA taki málefnin fyrir eigin frumkvæði. Sjálfur hef ég ekki lengur orku til að fylgja kvörtunum til embættis yðar eftir - enda lítil von að kvarta við yður um jafn mikilvægt málefni og tjáningarfrelsi nema þér tækjuð það sjálfur nógu alvarlega til að hafa frumkvæðið. 
  
Prentuð útgáfa af fyrr nefndum bæklingi verður send yður strax þegar hún liggur fyrir.  
                    Virðingarfyllst 
Þorgeir Þorgeirson kt. 300433-3409
 til baka í efnisyfirlit
 
 
 
  til baka í efnisyfirlit