Væri maður alls ókunnugur þessum versum og þau væru lesin fyrir mann og síðan spurt: Eftir hvern er þetta? Þá dytti manni fyrst af öllu í hug að giska á Jónas Hallgrímsson. Málfarið er svo gegnumíslenskt þó blærinn sé ögn framandi.   
  En þetta er Skemmumeyjasöngur eftir Púskín, frumkveðinn á rússnesku í túlkun Geirs Kristjánssonar.   
  Hvernig gerast þá undur eins og ljóðatúlkanirnar hans Geirs? Ljóð hljóma í túlkun hans eins og þau væru frumkveðin á íslensku og sá framandi blær sem þau bera á ekki rót í framandi tungu heldur er þetta blærinn sem allur ferskur skáldskapur ber með sér hvar og hvenær sem er. Eins er þetta fyrir sitt leyti með lausamálstúlkanir Geirs.   
  Vonandi er bara ekkert einhlítt svar til við því hvernig menn eins og Geir töfra fram textana sína, en þó má láta sig gruna nokkuð um það.   
  Á árunum 1956 57 og 58 fylgdist ég náið með vinnubrögðum Geirs sem þá þegar var starfaði skipulega við útlagningar erlendra texta. Mér virtist hann spar á pappírinn. Þó hann væri fljótur að skynja og skilja eðli þess sem hann las settist hann ekki strax niður við að þýða orðin, ég held að útleggingar hans hafi í raun ekki byrjað fyrr en hann kunni nánast utan að það verk sem hann ætlaði að túlka. Og ekki man ég betur en það hafi einmitt verið Geir sem fyrstur manna sagði það í mín eyru að þýðing textans orð fyrir orð væri öruggasta leiðin til að steindrepa verkið. Kannski er ofmælt að hann lærði verkin utan að, því best er líklega að lesa sig það djúpt inn í verk sem maður er að túlka, að tilfinningin fyrir því verði líkt og hálfgleymd hugsun manns sjálfs fremur en að læra verkið eins og páfagaukur.   
  Einhvern veginn þannig vann Geir.   
  Stundum fannst mér, þegar Geir var að þylja upp úr sér kafla úr túlkunum sínum ( hann las manni aldrei neitt af blaði á þeim árum ), að þetta væru móttökuathafnir fremur en upplestrar. Að hann hefði sent verkin sem hann ætlaði að túlka eins og kafbáta inn í sálardjúpin, þar sem orðin synda lifandi um náttúrlegt umhverfi sitt. Það leikur einlæt svo neðansjávarleg birta um orðin í textanum hans Geirs. En þessi birta úr sálardjúpunum er nú einmitt það sem við köllum skáldskap. Og þegar Geir þuldi Púskín, Évtúsjenkó eða Pasternak upp úr sér á íslensku var eins og hann væri bara að skipa túlkun sinni upp úr sálarfarinu -  við þónokkuð hátíðlega athöfn.   
Þessi hugmynd mín hefur trúlega líka kviknað af ytri aðstæðum. Þau árin bjó Geir í fjarska tómlegu súðarherbergi með einum þakglugga í Tjarnargötu 10 og nefndi þessa vistarveru sína Skip himinsins, enda voru skýin lengi vel þær einu mublur sem kapteinninn á Skipi himins átti.   
  Sálardjúpaútgerð með verk erlendra höfunda er vitaskuld bæði seinleg og dyntótt. Danskur afburðatúlkandi erlendra ljóða, Ivan Malinovski, hafði svar á reiðum höndum væri hann spurður hvað þyrfti til að þýða ljóð. - Það þarf tíma, sagði hann, og væri þá beðið um nánari skýringu svaraði Malinovski:   
   - Ljóðatúlkandi verður að hafa næði til að slæpast 24 tíma í sólarhring, jafnvel vikum saman fyrir eitt lítið ljóð.   
  Skapandi túlkanir eru semsé tímafrekar. Engu síður en frumsamning skáldskapar. Hvortveggja er þetta sálardjúpaútgerð af sama tagi. Og stundum, eins og í dæmum þeirra Geirs Kristjánssonar og Ivans Malinovskis, engin leið að gera neinn greinarmun á sköpun og sköpun. Þá saknar maður þess að ekki skuli vera haft eitt hugtak yfir heppnaðan skáldskap, frumsaminn og þýddan, og annað hugtak yfir þessi vonlausu áflog við orðin þar sem athafnasamur höfundur eða þýðandi verður beinlínis undir textanum og lemstrar þó verk sitt í hita leiksins.   
  En slíkum dæmum fer nú mjög fjölgandi.   
  Ég gríp af handahófi niður í nýútkomna þýðingu, opna bókina undir lok seinasta kaflans og skoða eina síðu. Þar hafa sprottið eftirfarandi málrósir:   
  "Ekkjan sat við skrifborðið sitt með opnar skúffur, augu hennar voru galopin líka og í annari hendinni blýantur sem hún klóraði sér í gagnauganu með". Þessi setning stendur ofarlega á síðunni. Ekki neita ég því að vel má gera sér mynd af svona ekkju með opnar skúffur, galopin augu og blýantinn í gagnauganu. En hvað um elskendurna neðar á sömu síðu? - "Elskendurnir voru skelfingu lostnir við þessa skammvinnu upprisu og tóku það til bragðs að eyðileggja alla pappíra sem hann var með nema eina ruglandi orðsendinu". En þessu til nánari skýringar, væntanlega, er neðsta setningin á síðunni, svohljóðandi: "Það er einsog forlögin hafi gripið inní því ég komst að öllu saman gegnum rangar ályktanir sem byggðust á staðsetningu byggingarlóðarinnar ... " Svona hraungl er ekki íslenska, það er heldur ekki neitt annað tungumál. Það er bara klúður.   
  Svik við lesandann.   
  Ég kem síðar að forsendum þessa fyrirbæris en vík að öðru.   
 Ætli það hafi ekki verið einhvern tíma á sjötta áratugnum sem upp reis nokkurs konar blaðadeila, að því mig minnir í kringum Kristmann Guðmundsson. Og hóaði margur bókmenntasmalinn í þau læti. Deilan stóð um þýðingu lítils kvæðis eftir þýska skáldið Goethe. Í ljós kom að hálfur annar tugur stórskálda hafði birt eftir sig þýðingu á þessu litla kvæði sem heitir Wanderers Nachtlied og er svona á frummálinu:   

Über allen Gipfeln   
ist Ruh.   
In allen Wipfeln   
spührst du   
kaum einen Hauch.   
Die Vögellein zweigen im Walde.   
Warte nur. Balde   
Ruhest du auch.   

Þessi fíngerða náttúrumynd alhygðarskáldsins af kvöldlogninu og þögn skógarfuglanna þegar rökkrið dettur á, ydduð með þeirri áminningu að brátt muni lesandinn einnig þagna, hefur þótt vera með því fullkomnasta sem ort hefur verið um dauðann. Það er því skiljanlegt að stórskáld eftir stórskáld spreyti sig á því að íslenska þetta litla ljóð. Ef ég man rétt stóð deila bókmenntasmalanna forðumdaga um það hvert skáldanna hefði best þýtt. En það sem ljóst varð af deilunni og tilvitnunum manna í hinar margvíslegu þýðingar skáldanna góðu var náttúrlega það að ekkert þeirra, ekki Jónas Hallgrímsson einu sinni, hafði náð að flytja galdur þessa texta yfir á íslensku. Myndin af skógarfuglinum vildi ekki þýðast á tungumál þessa skóglausa lands og kvæðið varð bara að nýju og nýju áferðarfallegu innihaldslausu orðaglamri á íslensku. Ekki man ég til þess að Sverrir Kristjánsson sagnfræðingur tæki opinberlega þátt í þessu rifrildi um það hverju stórskáldanna hefði fagurlegast mistekist að skila þessu rökkurhvískri Goethes á íslensku. Þó hlýtur hann eiginlega að hafa gert það svo margoft sem ég man eftir honum bæði þá og síðar dóserandi um þetta efni við skál. Þá lauk hann oftast máli sínu á því að segja: " En það sem öll góðskáldafylkingin á Íslands aldrei réði við leysti sá ranglega dæmdi tugthúslinur  Djurhuus eins og að drekka úr bjórkrús á sunnudagsmorgni". Og það glitraði eins og á vatnsaga í augum Sverris þegar hann þuldi niðurlagið á færeysku þýðingunni:   

Blikurinn blundar á sundi.   
Burtur í blundi   
berast við öll ...   

  "En þannig skolar þessari kvöldmynd Goethes óbrotinni upp á strendur Færeyja", bætti sagnfræðingurinn við, en ég þorði víst aldrei þá að rjúfa öfluga stemningu stundarinnar og segja það sem ég eiginlega var að hugsa:   
  "Myndinni hans Goethes hefur nú samt líka skolað óbrotinni upp á Íslandsstrendur", en nú vildi ég mega dyrfast að segja ykkur þessa uppgötvun mína hér í dag.   
  Hlustiði bara:   

Sofnar lóa. Löng og mjó   
ljós á flóum deyja.   
Verður ró um víðan sjó,   
vötn og skógar þegja.   

Aldrei hefur þetta verið og aldrei mun þetta verða talið þýðing á Kvöldvísu förumanns eftir Goethe. Og það mundi heldur aldrei verða talið ritstuldur þó tengsli sönnuðust þarna á milli. Skógurinn er þarna meir að segja, innrímaður svo fínlega við ró og lóu sjó og flóa að myndin teiknar sig í málvitundarlandslag Íslendinga með sama rökkvaða feigðargrun í andrúmsloftinu og hin óviðjafnanlega vísa Goethes gerir í þýskri sál.   
  Þetta er sama myndin skorin út í tvö mismunandi tungumál. Ef maður skilur það er engin þörf lengur á neinni annari íslenskri túlkun á kvöldvísu Goethes.   
  En um þetta væri ég ekki að tala nema mér fynnist það hafa einhverja þýðingu. Ekki bara sem orðaleikur minn á þessum stað í þessari ræðu, heldur um hina raunverulegu þýðingu þýðinga.   
  Ég vitnaði í túlkun Geirs Kristjánssonar á Púskín í upphafi þessa   
máls. Má ég nefna fáeinar línur aðrar úr fullkomnum túlkunum sem hljóma eins og frumkveðnar: Sefur nú Selfjall/og svarta teygir/skuggafingur/af Skeiðum fram. Römm er sú taug/er rekka dregur/föðurtúna til.  Eins og Íslending dreymi / undir  erlendum hlyni/um mjallhvíta jökla/í mánaskini. Blíður er árblær/blíð er dags koma. Það var kátt hér um laugardagskvöldið á Gili. Mér um hug og hjarta nú/hljómar sætir líða. Og að lokum aftur Púskín og Geir: Hin græna eik ber gullið þing/sem gnestur hátt við veðradrag/og fjölvís köttur fer í hring/ um festi þessa nótt og dag.   
  Og þannig mætti, sem betur fer, þylja lengi dags. Til marks um það hversu óljós skilin eru á milli túlkunar erlends texta og túlkunar sömu hugmyndar í frumsömdu ljóði. Die Vögellein zweigen im Walde ; Sofnar lóa ...   
  Landamæri svonefndra þýðinga og þess sem ber sæmdarheitið frumsaminn texti geta því hæglega gufað upp í vitundinni, sérlega ef það væri nú orðið ljóst að skáldskapur er lítið annað en endurvinnsla sígildra humynda, þær eru hið varanlega hráefni þó formin gangi kannski úr sér. Og varla eðlismunur á því að endurskapa hugsun úr einu tungumáli á annað og hinu að endurskapa hugsun fortíðarinnar á nútíðarform.   
  Sem einmitt er viðfangsefni skáldanna.   
  Um þetta fjallar Bohumil Hrabal í skáldsögu sem á íslensku fær vonandi að heita: Alveg glymjandi einvera. Sögumaðurinn Hantja er starfandi í pappírsendurvinnslunni, sér um móttöku og pressar ruslið í bagga. Hann stelst til að grípa klassískar bækur sem detta niður í kjallarann til hans, laumast með þær heim og lesa þær, flestar bókanna tekur hann síðan aftur með sér í vinuna og jarðsyngur þær með viðhöfn, eina í hverjum í ruslabagga, sem hann síðan lætur fara áfram til endurvinnslu. Inn í þessa líkingu af pappírsleifunum og bókunum í sífelldri endurvinnslu tekst Hrabal að fella alla liðlanga sögu mannsandans, allt frá Konfúsíusi til Witgensteins. Sögumaðurinn Hantja byrjar fyrsta kaflann svona:   
  "Í þrjátíu og fimm ár hef ég starfað í gamla pappírnum og það er mín love story. Í þrjátíu og fimm ár hef ég pressað gamlan pappír og bækur, í þrjátíu og fimm ár hef ég verið svoleiðis á kafi í prentinu að nú er ég orðinn líkastur alfræðibókunum, sem ég líka hef pressað ein þrjú tonn af þennan tíma, leirker sem ég er, fullt af lífsins og dauðans vatni, nægir rétt að halla sér og þá streyma úr manni hinar fegurstu hugsanir, ég orðinn lærður maður þvert ofan í vilja minn og geri ekki lengur greinarmun á  því hvaða hugsanir eru mínar hugsanir og frá mér sjálfum komnar og hverjar ég hef lesið um í bókum ... "   
  Þessi skilgreining: að menn verði lærdóms- eða listamenn daginn sem þeir hætta að gera sér grein fyrir því hvaða hugsanir eru frá þeim sjálfum komnar og hverjar eru úr bóklegum arfi kynslóðanna verður ljós eins og bergvatn strax og hún hefur verið orðuð. Þetta er sannleikurinn um sjálfa erfðavísa mannsandans, þannig æxlast listasagan og viðheldur sér kynslóð af kynslóð. Hún er bara örfáar klassískar hugmyndir að birtast í nýjum og nýjum tilbrigðum. Vafasamt að þessar hugmyndir séu öllu fleiri en litningarnir í kynfrumunni, en þær eru líka jafn frjóar og flölbreytilegar að innri gerð og duga því andlegu lífi kynslóðanna til sífellt fjölbreytilegri einstaklingstibrigða. Þau einstaklingstilbrigði eru hvert um sig frumleg að náttúrufari og ekkert þar öðru líkt, öfugt við nýjungasýkina sem öll er einn vilji til frumleika en skortir þegar á reynir sjálfar erfðaeigindir mannsandans, hina æsispennandi endurvinnslu fornra hugmynda.   
  En þetta kynlíf hugans er mörgum sams konar feimnismál og kynlíf holdsins. Teprur og tvískinnungsfólk vill helst afneita þeim einu aðferðum sem náttúran þó hefur látið okkur eftir til að viðhalda stofninum, bæði í holdi og anda.   
  Og það verður svo að vera.   
  Og þyki ykkur ég hafa verið að klæmast á sögu mannsandans þá verður það líka svo að vera. Þessar hugmyndir ber ég hér fram af ýmsum orsökum. Ég álít þær réttar og þar með mikils verðar hvort sem þær eiga upp á pallborðið eða ekki. Mig langar líka að tengja þær sjónarmiðum mínum á starf svokallaðs þýðanda sem ég álít í eðli sínu ekki frábrugðið starfi höfundarins að neinu leyti nema hvað það er tímafrekara og erfiðara. Báðir stunda endurvinnslu sömu hugmyndanna, túlkurinn að vísu sem undirverktaki í andanum og því er honum skorinn þrengri stakkur en höfundinum.   
  Þetta á við um raunverulegar túlkanir raunverulegra bókmennta af einu tungumáli á annað. Og ég endurtek orðið túlkanir sem ég nota um fullveðja þýðingar. Það er goðgá að nota eitt og sama hugtakið um þá gullmola tungutaksins sem ég hef verið að tína hér fram og hrönglið sem ég vitnaði til áðan úr nýútkominni þýddri bók. Að þeim texta vík ég bráðum aftur.   
  Fyrst nokkur gamansöm orð um svikaþýðingar.   
  Þegar Elisabeth Barrett-Browning orti hinar óviðjafnanlegu sonnettur sínar til Róberts Browning kallaði hún þær Sonnettur úr portúgölsku og gaf þannig til kynna að þetta væru suðrænni ljóð en Viktoríanar Englands mundu líða. Þennan leik hafa margir leikið, yfirleitt í einhverskonar sjálfsvörn eða vegna ótta við nánasta umhverfi sitt. Að birta sín eigin verk sem þýðingar, en svikaþýðingar teljast oftastnær hvítalygi, geta þó orðið að nokkuð ósvífnum hrekk, ef illa fer. Þegar ég var að undirbúa ljóðabók fyrir allmörgum árum komu upp úr skúffu minni fáeinar kersknisvísur um réttarkerfið sem mér var þá, að vonum, uppsigað við. Einhvern veginn þorði ég ekki að birta þessa stríðni undir eigin nafni að svo stöddu og bjó því til tékkneskt skáldsnafn: Podvodný Prsekla. Þetta lítur mjög eiginnafnslega út þó fornafnið sé raunar lýsingarorð og þýði svikinn en eftirnafnið merkir þýðing. Þetta góða skáld mundi því heita á íslensku Svik A. Þýðing, og væri Þýðing þá ættarnafnið. Ljóð Sviks þessa voru semsé gráglettnar vísur um dómara og réttarfar á Íslandi, sem ég þá ekki þorði að birta á eigin ábyrgð. Nú eru breyttir tímar og enginn fæst lengur til að taka ábyrgð á réttarfarinu sem um var ort í þessum vísum, svo mér er víst óhætt að segja frá því hvernig þessi ótti minn varð óviljandi að nokkuð grófum hrekk við góðan mann sem ég þá ekkert þekkti. En einhvern veginn barst ljóðabókin Kvunndagsljóð og kyndugar vísur til Bandaríkjanna og í hendur fræðimanns að nafni Hallberg Hallmundsson. Hann starfar hjá virtu ársfjórðungsriti sem heitir hvorki meira né minna en World Litterature Today og sér um að hafa Bandaríkjamenn vel upplýsta um bækur sem út koma utan Bandaríkjanna. Hallberg sér um Norðurlandabókmenntir. Er það nú ekki að orðlengja: Hallberg ritar vinsamlegan dóm um Kvunndagsljóðin, klappar höfundinum gæflega á kollinn og segir að allt sé þetta mjög lögulega gert en svosem heldur ekkert meir. Þó sæti bókin tíðindum að því leyti að Thorgeirson kynni hér, í meir en frambærilegum þýðingum tékkneskt skáld sem heimurinn muni áreiðanlega heyra meir af innan tíðar því þar fari auðsýnilega stórsnillingur og biður menn síðan að setja vel á sig nafnið Podvodný Prseklad. Auðvitað hefðu þessi ummæli átt að gleðja mig, en þó runnu nú á mann svosem eins og tvær grímur strax  lestur þessara óhemjulegu ummæla.   
  Um það bil hálfu ári seinna kom svo bréf frá Hallberg Hallmundssyni, Fifth Avenue nr. 30 NY: - svolátandi:   
Kæri Þorgeir:   
Svo er mál með vexti, að í sumar barst mér bréf frá manni einum hér í New York, sem lesið hafði umsögn mína um Kvunnddagsljóðin í World Litterature Today. Þetta mun vera málagrúskari, því að hann hefur tekið það upp hjá sér að læra íslensku af sjálfum sér. En í umsögninni í World Litterature Today hnaut hann um stafsetningu á því sem ég ( og sennilega flestir aðrir aðrir ) taldi vera nafn - eða að minnsta kosti pennaheiti - tékknesks skálds, podvodný prseklad. Maðurinn hefur sennilega kennt sjálfum sér tékknesku líka, því hann kvaðst hafa haft lúmst gaman af því að ég skyldi nota upphafsstafi í þessum orðum " eins og þau væru persónunafn ". Á tékknesku þýddu þessi orð nefnilega "(meanly) deceptive translation" eða eins og ég mundi leggja út á íslensku " (ótugtarlega ) villandi þýðing".   
  Þá skellti ég nú upp úr. Já, það væri svosem alveg eftir Þorgeiri að  hafa bara logið prseklad þessum upp á tékkana og gefið honum auk heldur fæðingarár sjálfs sín! En hvað táknar þá dánarárið?"   

Þessu neyðarkalli varð ég að svara, enda líka nýbúinn að lesa um skáldið Podvodný á þýsku, auk þess sem mér hafði borist til eyrna sú frétt að tékkneska útvarpið hefði þá nokkru áður sagt frá skáldinu og fylgdu sum ljóða þess, þýdd af íslensku á tékknesku því skiljanlega fundust verk hans hvergi í bókasöfnum og mun hann vera fyrsta skáldið sem þýtt er á frummálið, eða þannig, þær þýðingar hafði ég vitaskuld ekki handbærar og lét því nægja að senda Hallbergi þýsku grenina með bréfinu, sem hljóðaði svo:   

"Kæri Hallberg,   
ég þakka elskulegt bréf þitt frá 7. þ.m. sem ég hef ekki komist til að svara fyr vegna þess m.a. að ég þurfti að hugsa málið vandlega.   
  Þegar stórt er spurt verður minna um svör.   
  Einsog þú getur séð á þýskum texta varðandi podvodník (svikahrapp) þann sem þú ert að spurjast fyrir um þá hefurðu fengið rétta útlistun á skírnarnafni hans (sem rita skal með litlum stöfum, ef rétt á að vera). Fæðingarár hans er líka mitt fæðingarár, einsog þú réttilega bendir á, en það skrítnasta er þó að dánarár hans fellur líka samanvið þaðsem ég kalla fyrsta dánarár mitt. Var það 78 eða 79? Það ár veiktist ég af sjúkdómi í brisi sem læknar vildu kenna áfengisneyslu minni um (della!) og var skorinn miklum holskurði, dó á skurðborðinu en var illu heilli vakinn upp með rafurmagnsgræjum sem allir spítalar nú orðið eiga. Að þessum dauða mínum, vafalaust ótímabærum og mikið ýktum, vík ég í öðru plaggi sem ég leyfi mér að senda með þessu tilskrifi enda þóað það fjalli mest um Hemingway og aðra ketti.   En köttum kynnist ég aldrei til fuls, hvernig sem á því stendur.   
  Eins og þig mun nú vera farið að gruna er prseklad (skrifað eftir framburði) podvodný vinur okkar líklega eina ljóðskáldið þessaheims sem ekki fór að yrkja fyren eftirað hann var dauður, og það ættu fleiri að reyna. Þetta hefur gefist vel hjá honum a.m.k. yrkir hann miklu beturen ég, sem þú nú spyrð hvort gangast vilji við faðerni hans.   
  Málið er ekki svo einfalt að ég hafi bara átt hann með kringumstæðunum í því augnamiði að forfæra alla gagnrýnendur tilað hæla mér undir öðru nafni. Hann er mér að nokkru óviðkomandi þó ég skrifi niður ljóð hans (og vonandi líka æfisögu bráðum) og kalli þetta staðfærðar þýðingar eða svikaþýðingar (podvodný prseklad á tékknesku). Eftir að ég hafði skemmt mér við þá grunnfærni um sinn að gagnrýnendur hefðu gengið í einhverja gildru varðandi þennan skáldsíamstvíburabróður minn (allir hrifust þeir meir af þýðingunum en frumsömdu efni Kvunndagsljóða) rann það auðvitað upp fyrir mér að vitaskuld hafði ég engan gabbað nema sjálfan mig.   
  Þetta skáld var orðið til og hann orti einfaldlega beturen ég.   
  Sem líka er vandalaust.   
  Og ég held, eða mér sýnist á þvísem ég hef skrifað hér áður í þessu bréfi, að skúrkurinn muni enn halda áfram að yrkja minstakosti öðruhvoru þangaðtil ég verð jarðsunginn.   
  Eða kanski lengur.   
  Hafðu það því ekki á tilfinningunni að þú hafir verið gabbaður á neinn hátt. Það var rétt að trúa því að p.p. væri  til, einfaldlega vegnaþess að hann var til, jafnvel nokkru áður en ég áttaði mig á því að þetta er bróðir minn en ekki ég sjálfur.   
  Ég bara túlka hann.   
  Það hefði beinlínis verið óheiðarlegt af þér að efast um tilveru p.p. og nú skal ég segja þér sögu til staðfestingar því að svoleiðis grunsemdir eru óviðeigandi.   
  Fyrir nokkrum árum gaf ég út (bílíngvalt) dálitla ljóðabók sem kunningi minn, franskur, hafði ort um Reykjavík mestanpart en líka um fleira sem önugt er hér á Fróni.   
  Og viti menn.   
  Tveim árum síðar berst mér harðort skammarbréf frá öldungis forhertum svissneskum Islandsvini sem telur mig hina mestu gungu og vitaskuld þjóðníðing.   
  "Það er nú eitt", skrifaði hann,"að rita þennan sora um fullkmnustu, glæsilegustu og bestu þjóð í heimi" - hann á þarna við Islendinga! - "ef þér þyrðuð að kannast við skrifin. Annar og verri kapítuli er það að þér skuluð þurfa að finna upp skáld með frönsku nafni tilað fela þessa skemdarstarfsemi yðar á bakvið".   
  En það sver ég að Gerard Lemarquis er til og lifir sjálfstæðu lífi, einnig í líkamanum. Það gætu stúlkurnar í Reykjavík sagt þér margt um. Og því til sönnunar sendi ég þér hér bókina með kvæðum hans og þýðingum mínum.   
  Og fylgir mynd af því skáldi.   
  En hugarfar svisslendingsins þótti mér ljótt, ekki hvað síst fyrir það að bréfinu fylgdi stóreflis konfektkassi, væntanlega til að milda ögn sárasta broddinn í afhjúpun mannsins á mér.   
  Konfekt má ég hinsvegar ekki borða.   
  Stundum finst mér að helvítis maðurinn hafi vitað þetta. Hvað heldur þú?   

Með bestu óskum,   
Þorgeir Þorgeirson   
   
Lýkur þar svari mínu til bókmenntafræðingsins sem ég vitaskuld hef enn til áréttingar því sem áður var sagt að landamærin á milli túlkunar og frumsamins texta eru svo óljós að stundum getur verið örðugt að átta sig á því hvort maður er höfundur eða bara túlkandi, ellegar kannski hvortveggja. Hitt er þó líka ísmegilega ljóst að afstaða lesandans ( eða gagnrýnandans í þessu tilviki ) er dálítið önnur og opnari þegar um "túlkun" á verki útlendings er að ræða.   
  Þannig hefur hver um sig, höfundur, túlkandi og lesandi nokkuð að iðja, eins og annar maður raunar sagði áður um svipað efni.   

Ég byrjaði þetta rabb mitt á því að vitna í túlkun Geirs Kristjánssonar á Skemmumetjasöng Púskíns, síðan reyndi ég að gægjast í smiðju Geirs til að gera mér og ykkur svolitla grein fyrir því hvað svona meistaratúlkun útheimtir. Ég nefndi líka eldri dæmi um túlkanir sem okkur eiginlega finnast vera frumort ljóð og um frumorta vísu sem eins gæti verið túlkun á Kvöldvísu förumanns eftir Goethe. Ég kallaði tékkneska snillinginn Bohumil Hrabal til vitnis um það að framvinda listasögunnar gerist í endurvinnslustasjónum en ekki á leikvöllum nýungagirninnar. Og að lokum nefndi ég dæmi um það að maður getur umturnast í andlega síamstvíbura og þá verður til svikaþýðing ellegar túlkun án frumtexta.   
  Og vísvitandi hef ég notað orðið túlkun um þýðingar sem hafa átt leið um sál þýðandans fremur en orðabókina. Túlkanir heimsbókmenntanna eru með hverri þjóð alveg jafn mikilvægar og túlkanir þeirra eigin höfunda á takmörkuðu en frjóu hugmyndaforðabúri mannsandans. Raunar er þetta sama starfið við örlítið bara þrengri aðstæður. Fyrir smáþjóð eins og okkur hafa túlkanir á erlendum texta alveg sérstaka þýðingu. Með svo fámennri þjóð væri að öðrum kosti hætt við takmörkuðu hugmyndastreymi sem orkar líkt og súrefnisskortur á menningarsöguna. Enda má sjá að klassík 13du aldar fór saman við slíkar túlkanir, þeir Jón á Bægisá og Sveinbjörn Egilsson komu á undan Jónasi og þeim öðrum nítjándu aldar mönnunum. Og Magnús Ásgeirsson blátt áfram leiddi Stein Steinarr við hönd sér.   
  Þýðingar af þeirri gerð sem ég hef kallað túlkanir í þessu rabbi mínu þær hafa semsé haft þýðingu og munu hafa þýðingu svo lengi sem þær verða stundaðar. Vandséð raunar hvernig málið ætti að lifa af ef slíkir túlkendur brygðust með öllu.   
  Nú er að vísu að þeim sorfið.   
  Geir Kristjánsson mátti löngum hafa skýin ein fyrir mubblur og munnvatn sitt til viðurværis. En hann lét ekki deigan síga og tók víst brosandi við fyrstu viðurkenningunni sem menntajörfrar landsins veittu honum í formi peninga þegar sjálfur ráðherra menntamála kom að beði hans nokkrum klukkustundum áður en hann andaðist og fékk honum sem svaraði 10 krónum fyrir hvern þann sólarhring sem íslenskar bókmenntir höfðu haft afnot af sálardjúpum hans.   
  Það hrökk langt fyririr jarðarförinni.   
  En mér sýnist þó að það verði ekki peningaleysi sem verst sverfur að túlkendum erlendra bókmennta. Það mun gilda að þeir sem á annað borð taka bakteríuna búi við hana með einhverjum ráðum. Enda stjórna peningar ekki ráðslagi þeirra. Ég vitnaði áðan í dæmigerða þýðingu, og nú segi ég þýðingu en ekki túlkun. Ég valdi hana ekki af handahófi. Hún er styrkt af Þýðingarsjóði og gefin út hjá virðulegasta forlagi landsins, bókin sögð margfalt verðlaunaverk og þýðingin gerð af ungu metnaðar-fullu skáldi og gagnrýnanda sem hefur talið sig þess umkominn að leggja hina ströngustu mælikvarða á þýðingar annara. En textinn er merkingarlaust klúður og verkið hrynur ofan í höfuðið á þýðandanum eins og fúahjallur í jarðskjálfta. Ég angra ykkur ekki með frekari tilvitnunum í þýðingu Jóns Halls Stefánssonar á Suður um höfin eftir Montalba. Enda fremur við tíðarandann að sakast. Hann getur treyst því að gagnrýnin kemur og segir: Þýðingin er á góðu máli - eða - þýðingin er lipurlega gerð. Það bókmenntalega sjúkralið sem kallar sig gagnrýnendur hefur undanfarna áratugi, að því er virðist, unnið mjög í anda þeirra orða Jesúsar Krists að heilbrigðir þurfi ekki læknis við. Og vel sé því. Fullveðja, súveren texti er sjálfbjarga og verður því hálfgert feimnismál í hópi þessa sjúkraliðs. Afleiðingin er tómlæti um allan þann texta sem einhverju máli skiptir, en sífelld upphlaup vegna farlama nýjungasjúklinga sem einlægt þarf að búa um í formúlugrisjum bókmenntalæknanna, einn hópurinn á þá að vera fyrsta kynslóð Íslandssögunnar sem skrifar fyndinn texta, önnur grúppan er að kynna hugmyndaflugið í fyrsta sinn á íslenskum bókamarkaði. Og hvað næst?   
  Áreiðanlega eitthvað nýtt.   
  Þetta er flótti undan því einfalda og sjálfsagða verkefni að leita frumleikans í endurvinnslunni. Blekbændur hafa lent í ferðalögum, ef svo má segja, og gleymt túninu heima. Um leið og menn hætta að sjá eðli frumleikans missa þeir vitaskuld sjónar á því að til eru fullveðja túlkanir á erlendum texta.   
  Í stað túlkunarviðleitni kemur hálfgerð fyrirlitning á þýðingum sem vitaskuld eru enginn vetvangur fyrir nýungagirnina.   
  Í samræmi við það sem ég hef verið að segja um túlkanir úr erlendum málum hlýt ég því að vona að þessari sóttheitu nýjungagirni linni áður en sjúkraliðið neyðist til að gerast útfararstjórar og grafarar bókmenntanna.   
  Ég er sem sé á því að við mættum sem fyrst leggja af tómlætið sem markaðshyggjan hefur innrætt okkur og taka upp aftur þá siði að meta texta eftir gæðum en ekki auglýsingagildi, þá mundi daglegt bardús okkar tengjast uppruna sínum og verða ærlegu, lesandi fólki til gamans og jafnvel gagns.   
  Eða var það kannski ekki meiningin?