Upphafssķša

* Helstu gönguleišir *

Menningarminjar & saga

Jaršsaga Hengilssvęšisins

Tenglar (krękjur) um sķšuna

 

 Gestabók

 

Sķša uppsett: 07.12.2001

Sķšu breytt: 11.02.2008

 

 

 

 

 

 

 

nesjavellir; Saga byggšar af gamla Nesjavallabęnum

 

Žó saga byggšar į Nesjavöllum sé ekki żkja löng sjįst um hana allmiklar minjar. Ein įstęša žess er sś aš Nesjavallabęrinn hefur ekki alltaf stašiš į sama staš. Fyrsta bęinn reisti Žorleifur Gušmundsson śr landi Nesja. Hann var bóndi žar en fęddur 1770 ķ Noršurkoti ķ Grķmsnesi. Lķklegt er aš hinn fyrsti Nesjavallabęr hafi veriš byggšur rétt fyrir 1820 į gamalli selstöšu, Vallaseli.

 

Upplżsingaskilti viš gamla Nesjavallabęinn
Sagt var aš Žorleifur hafi flutt bę sinn eftir aš fyrri kona hans, Gušrśn Magnśsdóttir frį Sżrlęk ķ Flóa, drukknaši ķ Žingvallavatni. Gat hann žį ekki hugsaš sér aš sjį śt į vatniš žar sem slysiš vildi til. Žorleifur giftist aftur eftir aš hann flutti aš Nesjavöllum. Seinni kona hans hét Gušnż Bjarnadóttir og komust 9 börn žeirra į legg en fyrir įtti Žorleifur 5 börn. Hann andašist į Nesjavöllum 8. janśar 1836. Žį tók viš bśi Grķmur, sonur hans. Hann var annįlašur fyrir refaveišar og var atorkumašur mikill. Hann byggši bęinn upp į nżjum staš, syšst į Völlunum, skammt frį sem hann er nś. Įstęša flutningsins er talin sś aš erfitt var meš vatnsból į žessum staš. Sunnan viš syšstu tóftina er žó svolķtill mżrarpyttur og er hugsanlegt aš žaš hafi veriš vatnsból elsta bęjarins. Nesjavellir voru erfiš jörš hvaš heyskap varšaši og dugši ekki hey žaš sem nįšist af tśni ķ engjum. Žvķ žurftu bęndur hér oft aš sękja heyskap langar leišir, bęši nišur ķ Ölfus og ķ Mosfellssveit. Lķklega hefur oft veriš gestkvęmt og mannmargt į Nesjavöllum žvķ bęrinn var foršum žjóšbraut, žį er farinn var hinn forni Dyravegur.

 

Tóftir af gamla Nesjavallabęnum
Tóftirnar sem hér sjįst tilheyra aš hluta elsta bęjarstęšinnu, žar sem Žorleifur byggši. Žó hefur greinilega veriš byggt aftur į gamla bęjarhólnum eftir aš bęrinn var fluttur sunnar į vellina. Žar var beitarhśs fram eftir 20. öld eins og glögglega mį sjį į stęrstu tóftinni, žeirri ķ mišiš. Žar er enn sjįanlegir tveir garšar eftir endilöngu og hlaša hefur veriš ķ noršvesturenda. Veggirnir sem sjįst noršan hlöšunnar eru leifar heygaršs.

 

Upplżsingaskilti viš gamla Nesjavallabęinn
Ķ jaršarbók Įrna Magnśssonar frį 1708 segir aš jöršin Nesjar hafi įtt žrjįr selstöšur ķ landi sķnu og nefndust selin Kleifarsel, Klęngssel og Vallasel. Sé tekiš miš af lżsingum er lķklegast aš hiš sķšarnefnda hafi veriš hér į žessum staš en bęrinn veriš byggšur į selstęšinu. Slķkt var algengt, enda selstęšin valin meš tilliti til beitar ķ nįgrenninu, vatnsbóla og gjarna einhverra slęgna, lķkt og venjuleg bęjarstęši.

 

Žingvallavatn
Myndin hér fyrir ofan sżnir Žingvallavatn, horft er ķ įtt aš Hestvķk. Tanginn, (eyjan) sem sjį mį į mišri mynd heitir Klumba.

 

Tóftir viš gamla Nesjavallabęinn
 

Myndir AŽE, upplżsingar fengnar af upplżsingaskilti viš Nesjavelli. Jślķ 2006