Upphafssķša

* Helstu gönguleišir *

Menningarminjar & saga

Jaršsaga Hengilssvęšisins

Tenglar (krękjur) um sķšuna

 

 Gestabók

 

Sķša uppsett: 07.12.2001

Sķšu breytt: 11.02.2008

 

 

 

 

 

 

 

Śtilegumenn ķ Henglinum; žjóšsaga eša sannar sagnir

Sagnir eru til um žaš aš ķ žessum helli hefšu veriš menn sem komu sunnan śr Höfnum. Žeir hefšu veriš įhafnar mešlimir af einhverju skipi en veriš brottviknir fyrir einhver nķšingsverk. Ekki bera heimildum saman um hversu lengi žeir höfšust viš ķ žessum helli, sumir sögšu eitt sumar ašrir tvö įr. Žaš er ekki vitaš meš vissu. Tališ er aš žeir hafi veriš 6 til 7 karlmenn og tvęr hlutakonur. Žau lifšu į saufé sem žeir stįlu frį bęndum ķ Grafningi og Ölfusi. Bęndur sįtu sķšan fyrir žeim og drįpu, en ekki fyrr en eftir miklar eltingar. "Žjófahlaup" ķ Henglinum er skżrt eftir žessar eftirfarir. Śtilegumennirnir voru drepnir żmist vestan ķ Henglinum eša į Mosfellsheišinni. Konurnar voru fangašar eftir mikiš višnįm. Ekki er heldur vitaš meš vissu hvaša įr žetta var en tališ er aš žaš hafi veriš ķ kringum 1700. 

 

Sušurhliš Hengilssins
Hellir žessi įtti aš hafa veriš ķ Innstadal.

Heimildir skżra svo frį; Noršan viš sléttuna ķ dalsbotninum sé einn af mestu gufuhverum landsins, en örskammt noršvestur af honum er hįr móbergsklettur. Ofarlega ķ žessum kletti er hellir og grastó fyrir framan hann. Hellismunninn sést strax og komiš er yfir Sleggjuhįls. Móbergiš fyrir framan hellinn er mjög bratt og illkleift į tveggja til žriggja mannhęša kafla.

Myndin er tekin frį Sleggjuhįls, horft inn ķ Innstadal. Hengillinn er fyrir mišju myndarinnar, hęgra meginn viš hann mį sjį gufuhverinn sem minnst er į. Móbergskletturinn sem hellirinn er ķ, er ķ Henglinum fyrir mišju myndarinnar.

 

Hellismuninn
Lżšur Björnsson, sagnfręšingur, fór ķ žennan helli 1978. Hann skżrir svo frį aš hellir žessi sé um 2 til 3 metra langur inn ķ botn og manngengur aš framanveršu. Breiddin er um 2 metrar. Hlašiš hefur veriš fyrir hellismunann en hlešslan er nęr hruninn, fallinn bęši inn og śt. Talsvert var af beinum undir hellum ķ hellinum, mest stórgripabein. Engar leifar sįust af eldstęši eša ösku.

Ljósmynd sem sżnir hellismunann. Eins og heimildir greina frį žį er verulega erfitt aš klķfa upp ķ žennan helli. Alls ekki rįšlagt fyrir fólk aš reyna uppgöngu įn sérhęfšar bśnašar og kunnįttu. Bergiš fyrir framan hellinn er bęši mjög bratt og laust ķ sér.

Heimildir eru aš finna m.a. ķ lesbók MBL frį 1939, grein sem Žóršur Siguršsson "Tannastöšum" skrifaši, Śtilegumenn ķ Henglinum og endalok žeirra.

Einnig eru til sagnir um śtilegumenn sem hafi haldiš til ķ helli ķ Engidal. Hęgt er aš fręšast um hellana ķ Engidal į žessari sķšu. Śtilegumannabśstašur ķ Engidal.

Myndir AŽE; Jśnķ 2006